عملکرد داروهای ضد افسردگی چگونه است؟
دانشمندان هنوز در حال کشف چگونگی و علت اثرگذاری داروهای ضد افسردگی هستند. آنچه تاکنون آموخته اند این است که تاثیرگذاری داروهای ضد افسردگی از طریق هدف قرار دادن پیام رسان های شیمیایی خاص مغز، برای بهبود خلق و خو، احساسات و رفتارها ممکن میشود. درواقع این داروها احتمالا بر این هورمون ها تاثیر میگذارند:
- سروتونین، که تنظیم کننده خلق و خو، خواب، اشتها و احساس درد است.
- دوپامین، که در خلق و خو، هوشیاری و نحوه واکنش بدن به استرس نقش دارد.
- نور اپی نفرین، که در تجربه لذت، انگیزه و پاداش دخیل است.
انواع داروهای ضد افسردگی
داروهای ضد افسردگی اغلب با عوارض جانبی همراه هستند، بنابراین پیدا کردن داروی مناسب با دوز صحیح ممکن است به کمی آزمون و خطا نیاز داشته باشد. پزشک شما ممکن است بسته به علائم خاص، عوارض جانبی، سایر شرایط سلامتی شما و هر داروی دیگری که مصرف میکنید، انواع و گروههای مختلفی از داروهای ضد افسردگی را تجویز کند تا بهترین گزینه را برایتان پیدا کند.
انواع رایج داروهای ضد افسردگی عبارتند از:
مهارگرهای بازجذب اختصاصی سروتونین
این دسته از داروهای ضد افسردگی، که به طور گسترده تجویز میشوند و روی انتقالدهنده عصبی سروتونین که یک ماده شیمیایی در مغز است و به تنظیم خلق و خو کمک میکند، تاثیر میگذارند. این داروها شامل موارد زیر هستند:
- پروازاک، سرافم (فلوکستین)
- زولفت (سرترالین)
- سلكسا (سيتالوپرام)
- پاكسل (پاكروكسيتين)
- لكزاپرو (اسيتالوپرام)
- لِوووکس (فلووکسامین)
مهارگرهای بازجذب سروتونین و نوراپینفرین
همانطور که از نامشان پیداست، مهارگرهای بازجذب سروتونین و نوراپینفرین (SNRI) علاوه بر سروتونین روی ماده شیمیایی نوراپینفرین در مغز نیز اثر میگذارند. این داروها شامل موارد زیر هستند:
- دسونلافاكسين
- سيمبالتا (دولوكستين)
- فتزيما (لِووميلناسِيپران)
- اِفِکسور (ونلافاكسين)
ضدافسردگیهای غیرمعمول (ضدافسردگیهای نسل دوم)
ضدافسردگیهای غیرمعمول با هدف قرار دادن انتقالدهندههای عصبی مختلف، شیمی مغز را تغییر داده و خلق و خو را تنظیم میکنند. این داروها عبارتند از:
- ولبوترین (بوپروپیون)
- رمرون، زیسپین (میرتازاپین)
- سرزون (نفازودون)
- مولیپکسین، دسیرل
- وییبریید (ویلازودون)
- ترينتلليکس (ورتيوکساتين)
- اسپراواتو (اسکتامین)
داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای و مهارکننده های مونوآمین اکسیداز (MAOIs)
داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای (TCAs) و مهارکننده های مونوآمین اکسیداز (MAOIs) از دسته داروهای قدیمیتر ضد افسردگی هستند. عوارض جانبی آنها ممکن است نسبت به داروهای ضد افسردگی جدیدتر، شدیدتر باشد، بنابراین معمولا فقط در صورتی که درمانها و داروهای دیگر با نتایج خوبی همراه نباشند، به عنوان آخرین راه حل تجویز میگردند. داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای (TCAs) شامل موارد زیر هستند:
- نورپرامین (دسیپرامین)
- اِلآویل (آمی تریپتیلین)
- آسِندین (آموکساپین)
- سایلنور (دوکسپین)
- توفرانیل (ایمی پرامین)
- پاملور (نورتریپتیلین)
- آنافرانیل (کلومیپرامین)
- ویواکتیل (پروتريپتیلین)
- سرمونتیل (تریمی پرامین)
مهارکننده های مونوآمین اکسیداز (MAOIs) شامل موارد زیر هستند:
- مارپلان (ایزوکاربوکسازید)
- پارنات (ترانیل سیپرومین)
- ناردیل (فنلزین)
- اِمسام (سلژیلین)
بهترین داروی ضد افسردگی برای من چیست؟
اینکه کدام دارو برای شما بهترین تاثیرگذاری و کمترین عارضه جانبی را دارد، به عوامل مختلفی مانند موارد زیر بستگی دارد:
- شدت علائم افسردگی شما
- احتمال بروز عوارض جانبی جدی هنگام مصرف داروهای ضد افسردگی
احتمالاً پزشک شما مهارکننده های بازجذب سروتونین (SSRI ها)، مهارکننده های بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین (SNRI ها)، تنظیم کننده های سروتونین یا سایر گزینه های درمانی اولیه را برای درمان افسردگی تجویز می کند.
ممکن است پس از چند هفته مصرف دارو، تازه متوجه بهبود علائم خود شوید.
اما اگر بعد از ۶ هفته مصرف داروهای ضد افسردگی تجویز شده، هیچ تغییری در علائم خود مشاهده نکردید یا در صورت داشتن عوارض جانبی جدی یا آزاردهنده هنگام مصرف داروهای ضد افسردگی، با پزشک خود صحبت کنید. در چنین شرایطی ممکن است پزشک با تغییر دوز دارو، مصرف داروی جدید یا داروی دیگری همراه با داروی فعلی را توصیه کند.
مزایای داروهای ضد افسردگی چیست؟
داروهای ضد افسردگی می توانند به کاهش علائم افسردگی و همچنین جلوگیری از عود آن کمک کنند. در ادامه به برخی از مهمترین مزایای این دسته از داروها اشاره میکنیم:
بهبود کیفیت زندگی و انگیزه
علائم افسردگی می تواند تأثیر منفی بر کیفیت زندگی داشته باشد. داروهای ضد افسردگی می توانند با هدف قرار دادن این علائم، به بهبود کلی کیفیت زندگی کمک کنند.
نتایج مطالعه روی افرادی که اضطراب، افسردگی یا ترکیبی از هر دو را داشتند نشان میدهد که پس از ۳۶ هفته، بیش از ۹۰ درصد از این افراد علاوه بر بهبود کیفیت خواب، از کیفیت زندگی خود نیز راضی بودند.
فراموش نکنیم که افزایش رضایت از زندگی می تواند احساس انگیزه را افزایش دهد. بهبود کیفیت خواب نیز می تواند انجام کارهای روزمره را آسان تر کند.
کاهش علائم افسردگی
داروهای ضد افسردگی می توانند به کاهش علائم رایج افسردگی کمک کنند، از جمله:
- احساس ناامیدی یا بی ارزشی
- احساس غم و اندوه
- کاهش سطح انرژی
- خستگی
- مشکلات تمرکز یا تصمیم گیری
- تغییرات اشتها
- کاهش یا افزایش وزن
- عدم علاقه به فعالیت های مورد علاقه
- خوابیدن بیش از حد یا خیلی کم
معایب داروهای ضد افسردگی
در حالی که مصرف داروهای ضد افسردگی برای بسیاری از افراد تجربه مثبتی به همراه دارد، اما این داروها ممکن است برای برخی دیگر چندان مؤثر یا مناسب نباشند. این عوارض جانبی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- افزایش اضطراب
- سردرد
- تغییرات اشتها
- سرگیجه
- ناراحتی معده
- مشکلات گوارشی
- خوابیدن بیش از حد یا خیلی کم
- مشکلات مربوط به صمیمیت جنسی
ترس از قضاوت دیگران
تحقیقات نشان داده است که متاسفانه نگرانی از قضاوت دیگران در رابطه با مصرف داروهای ضد افسردگی همچنان وجود دارد. برخی از افراد ممکن است به دلیل همین باورهای غلط و منفی، از مصرف داروهای ضد افسردگی اجتناب کنند.
داروهای ضد افسردگی برای همه افراد موثر نیستند
پاسخ بدن افراد مختلف به داروهای ضد افسردگی متفاوت است. برخی از افراد ممکن است نیاز داشته باشند داروهای ضد افسردگی مختلفی را امتحان کنند تا گزینه مناسب خود را پیدا کنند. در برخی موارد نیز ممکن است حتی پس از امتحان چندین داروی مختلف، هیچ گونه بهبودی مشاهده نشود.
اگر داروهای ضد افسردگی برای فردی مؤثر نباشند، باید در مورد سایر گزینه های درمانی با پزشک یا متخصص بهداشت روان صحبت کند.
سوالات متداول
آیا داروهای ضد افسردگی باعث افزایش وزن می شوند؟
برخی از داروهای ضد افسردگی می توانند منجر به افزایش وزن شوند. یک مطالعه ۱۰ ساله نشان داد که افزایش مصرف داروهای ضد افسردگی حتی ممکن است به چاقی کمک کند.
با این حال، سایر داروهای ضد افسردگی ممکن است منجر به کاهش وزن نیز شوند. تأثیر هر داروی ضد افسردگی می تواند بین افراد مختلف متفاوت باشد.
چه زمانی باید از داورهای ضد افسردگی استفاده کرد؟
داروهای ضد افسردگی به ویژه برای افرادی که از افسردگی شدید رنج می برند، مفید هستند.
چند درصد از افراد با داروهای ضد افسردگی بهتر می شوند؟
درصد افرادی که با داروهای ضد افسردگی بهتر می شوند به فرد و نوع دارو بستگی دارد. برخی از افراد ممکن است با داروهای ضد افسردگی بهبودی کامل پیدا کنند. برخی دیگر ممکن است برای بهبودی نیاز به درمان های اضافی مانند روان درمانی داشته باشند.