همه ما ترس و اضطراب را تجربه کرده ایم. این احساسها طبیعی و برای زندگی و پیشرفت ما لازمند. اما گاهی این احساسها شدید و خارج از کنترل میشوند. اختلال پانیک یا همان اختلال هراس یکی از اختلالهای اضطرابی است که نشانه اصلی آن حمله های مکرر و ناگهانی هراس و اضطراب شدید به همراه آشفتگی های جسمانی و فیزیولوژیکی است.
به حملههای اضطرابی شدید و ناگهانی که به طور مداوم تکرار می شوند پنیک یا پانیک گفته می شود.این حمله ها به قدری شدید و ناگهانی هستند که فرد فکر می کند دچار حمله قلبی شده و یا می پندارد که در حال مرگ است این حمله های اضطرابی ناگهانی و بیشتر بدون دلیل خاصی بروز میکنند و فرد نگران است که دوباره این اتفاق تکرار شود.
علائم پانیک را بشناسید!
آشنایی با علائم پانیک به شما کمک می کند تا در صورت مشاهده چنین نشانه هایی در خود یا اطرافیانتان حتما با یک روانشناس حرفه ای در این حیطه مشورت و یا اطرافیانتان راهنمایی کنید. وقتی فردی می گوید پانیک شدم یا دچار حمله عصبی شدم از چه حالتی حرف می زند.علائم شایع پانیک عبارتند از؛
- اضطراب شدید و ناگهانی
- افزایش ضربان و یا تپش قلب
- عرق کردن
- لرزش بدن
- نفس نفس زدن یا احساس خفگی
- درد قفسه سینه
- احساس سرگیجه یا از هوش رفتن
- سر شدن یا گزگز بدن
- احساس سرما یا گرما
- درد شکمی یااحساس تهوع
- احساس از خود بی خود شدن
- ترس از دست دادن کنترل
- ترس از مردن
- سرگیجه، سبکی سر یا ضعف
حملات هراس یا پانیک گاهی در برابر یک موضوع اضطراب زا و یا گاهی بدون دلیل خاصی ممکن است بروز کند. متوسط سن شروع این اختلال بین 20 تا 24 سالگی است.
پانیک و معده درد
مشکلات گوارشی از علائم بسیار شایع در بیمارهای اضطرابی است. معده درد، درد شکم، اسهال، حالت تهوع در بیماری پنیک مشاهده می شود.
پانیک و درد قفسه سینه
همانطور که قبلاًاشاره شداین حملهها چنان شدید است که فرد گمان میکند دچار حمله قلبی یا بیماری خطرناکی شده است. تجربه ناگهانی درد در قفسه سینه، تنگی نفس و احساس خفگی این اشتباه را در افراد بوجود می آورد که حتما مشکل قلبی برایشان رخ داده است. بیشتر این افراد به بخش اورژانس بیمارستان مراجعه میکنند.
پانیک اتک در خواب
جالب است بدانید تجربه حمله هراس یا پنیک در حین خواب نیز می تواند رخ دهد. علائم به قدری شدید و ترسناک هستند که معمولاً باعث بیدار شدن فرد از خواب می شوند. پانیک اتک می تواند در هر زمانی از شب واغلب هم بدون دلیل خاصی رخ دهند. این حملات آزاردهنده هستند و خطرناک نیستند.
تجربه پانیک چقدر طول می کشد؟ عوارض بعد از حمله پانیک چیست؟
وقتی دچار حمله هراس یا پانیک می شوید نشانه های پانیک همچون تپش قلب شدید، تنگی نفس، لرزش بدن و تعریق و احساس خفگی در عرض چند دقیقه به اوج خود می رسند و گاه ممکن است تا یک ساعت ادامه پیدا کنند. ولی عموماً این حمله ها بین 10 تا 30 دقیقه دقیقه بیشتر طول نمی کشند. با این حال اثرات فیزیکی و احساسی آنها در ساعت ها ممکن است ادامه داشته باشد و زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهند.
انواع حملات پانیک
بر اساس محرک آغاز کننده این حملات به دو نوع تقسیم می شوند.
1.حملات پانیک غیر منتظره و بدون علت
در این نوع پانیک حمله ها بدون علت مشخصی یا محرک قابل شناسایی رخ می دهد. این حملات ممکن است در هر زمانی اتفاق بیافتند حتی در زمان استراحت یا خواب. بیماران مبتلا به این نوع پانیک دائماً نگران وقوع دوباره آن هستند و چون محرک خاصی در این بین وجود ندارد، این افراد ممکن است از موقعیت های زیادی اجتناب کنند و تعاملات اجتماعی خود را به شدت محدود کنند.
2.حملات پانیک وابسته به موقعیت
این حملات در زمان و یا مکان خاصی ممکن است رخ دهند. به این نوع، پانیک نشانه دار هم می گویند. محرک هایی مانند آسانسور، پرواز با هواپیما، سخنرانی در جمع و قرار گرفتن در جاهای شلوغ می تواند سبب بروز پانیک در این افراد شود. بنابراین این افراد از این موقعیت های خاص اجتناب می کنند تا پانیک به سراغشان نیاید.
در زمان حمله پانیک چه کاری انجام دهم؟
در هنگام حمله پانیک، مهم است که آرامش خود را حفظ کنید و از تکنیکهای آرامسازی استفاده کنید. تمرین تنفس عمیق، تمرکز روی یک شیء، ذهنآگاهی و تجسم مکانهای آرامشبخش میتوانند به کاهش اضطراب کمک کنند. همچنین، مهم است که به خود یادآوری کنید که این حمله موقتی است و به زودی تمام خواهد شد.
راهکارهای عملی در زمان حمله پانیک:
- آرامش خود را حفظ کنید:
سعی کنید خونسردی خود را حفظ کنید و با خود تکرار کنید که این حمله موقتی است.
- تنفس عمیق انجام دهید:
با شمارش معکوس (مثلاً تا پنج) در هر دم و بازدم، به آرامی نفس بکشید.
- روی یک شیء تمرکز کنید:
یک شیء را انتخاب کنید و به جزئیات آن دقت کنید تا حواس شما از افکار منفی پرت شود.
- از ذهنآگاهی استفاده کنید:
در لحظه حال بمانید و به افکار و احساسات خود بدون قضاوت توجه کنید.
- مکان آرامشبخش خود را تجسم کنید:
مکانی را که در آن احساس آرامش دارید را به یاد بیاورید و سعی کنید خود را در آنجا تصور کنید.
- تکنیکهای آرامسازی عضلانی را امتحان کنید:
این تکنیکها به کاهش تنش عضلانی کمک میکنند.
- به خود یادآوری کنید که این حمله موقتی است:
با خود تکرار کنید که این حمله به زودی تمام میشود و شما از پس آن برمیآیید.
- اگر فردی در کنار شماست، از او کمک بگیرید:
از او بخواهید که در کنار شما بماند و به شما کمک کند.
- از محرکها دوری کنید:
در صورت امکان از محیطهای شلوغ یا محرکهای دیگر دور شوید.
- اگر علائم شدید است، به دنبال کمک حرفهای باشید:
اگر علائم حمله پانیک شما شدید است یا مکرراً تکرار میشود، به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنید.
برای پیشگیری از پانیک چه کنید؟
برای اینکه بتوانید حملات پانیک خود را کاهش دهید باید بدانید که بهتر است موارد زیر را به رعایت کنید؛
- تغییر الگوهای فکری:
سعی کنید افکار منفی را به افکار مثبت تبدیل کنید.الگوهای نادرست فکری و خطاهای شناختی خود را بیابید و بر روی تصحیح و بهبود آنها کار کنید. البته در این راه شما حتما نیاز به روانشناسی متبحر خواهید دلشت تا در این مسیر شما را راهنمایی و هدایت کند.
- ورزش منظم:
ورزش منظم میتواند به کاهش استرس و اضطراب کمک کند.
- خواب کافی:
خواب کافی و باکیفیت برای سلامت روان بسیار مهم است.
- محدود کردن مصرف کافئین و الکل:
این مواد میتوانند علائم اضطراب را تشدید کنند.
با استفاده از این راهکارها، میتوانید حملات پانیک را مدیریت کنید و کیفیت زندگی خود را بهبود ببخشید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اینکه بدانید چه زمانی دیگر وقت آن رسیده است که از یک متخصص کمک بگیرید بسیار مهم است. گاهی اصلاح سبک زندگی به تنهایی نمی تواند به شما در مدیریت پانیک کمک کند. بنابراین بهتر است به موارد زیر توجه کنید؛
– اگر نشانههای پانیک را به صورت شدید و آزاردهنده تجربه می کنید.
– اگر این حمله ها روی خواب و خوراک شما اثرات منفی ایجاد کرده است
– اگر عملکرد کلی و روابط شما را مختل کرده است
دیگر وقت آن است که با یک پزشک یا متخصص صحبت کنید. جالب است بدانید، مشکل های پزشکی (مانند بیماریهای تیروئید، تومور مغزی یا کمبود برخی از ویتامینها) میتواند نشانههای مشابه نشانههای پانیک راایجاد کند، بنابراین مهم است علت های پزشکی بررسی شوند.
در صورت رد مشکل پزشکی، به یک روانشناس حرفه ای در این زمینه مراجعه کنید تا مشکلتان توسط یک روانشناس متخصص به طور دقیق مورد ارزیابی قرار بگیرد.
انواع روشها برای درمان پانیک
درمان پانیک بسته به شدت علائم و نشانه ها می تواند ترکیبی از دارو و روان درمانی باشد.
درمان دارویی شامل داروهای ضدافسردگی است. اما در موارد شدید از آرام بخشها یا ضداضطراب ها به طور کوتاه مدت در مدیریت و کنترل بیماری پانیک استفاده می شود.
داروهای ضدافسردگی:
این داروها با کاهش علائم اضطراب به بهبود کیفیت زندگی فرد کمک می کنند. داروهایی مانند فلوکستین، اس سیتالوپرام یا سرترالین از رایج ترین داروها در درمان پانیک هستند. این داروها کاملاً مورد تایید FDA (سازمان غذا و دارو) هستند و عوارضی مانند وابستگی به دارو را به دنبال ندارند.
داروهای ضداضطراب:
داروهای این دسته عموماً به طور کوتاه مدت تجویز می شوند چرا که در این دسته عوارضی همچون وابستگی به دارو ممکن است رخ دهد. داروهای آرام بخش یا ضد اضطراب در مواردی که شدت علائم حمله هراس زیاد است استفاده می شوند و به مرور زمان با بهبود فرد و بهره گرفتن از روان درمانی مصرف این داروهای به تدریج قطع می شوند.
روان درمانی
تکنیک های درمانی مختلفی در درمان پانیک بکار می روند. روان درمانی شناختی- رفتاری یکی از بهترین روش ها در درمان پانیک است. در این درمان، روان درمانگر با بکار گیری تکنیک های شناختی- رفتاری به اصلاح الگوهای فکری و رفتاری مخرب و رویایی با ترس ها میپردازد. باورهای اولیه مرتبط با مشکل پانیک را شناسایی و برای تعدیل آنها اقدام میکند. همچنین بسته به شدت نشانهها، ممکن است از دارو نیز در کنار روان درمانی استفاده شود تا تاثیر بهتری در روند درمان صورت بگیرد. در کلینیک مکث با ارزیابی دقیق اولیه، بهترین و اثربخش ترین درمان به شما پیشنهاد میشود. متخصصین مکث شما را در مسیر بهبود پانیک و برگشت به سمت یک زندگی سالم و نرمال همراهی میکنند.