اعتیاد به شرط بندی و قمار و نحوه درمان آن

اعتیاد به شرط بندی و قمار یک نوع اختلال روان است که از لحاظ اعتقادی و اجتماعی نیز امری ناپسند شناخته می شود. انجام شرط بندی و قمار در برخی از جوامع ممنوع است و افرادی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، مجرم شناخته شده و مجازات می‌شوند. دلایل زیادی برای اعتیاد به شرط بندی وجود دارد، اما مشکلات مالی و طمع به دست آوردن پول زیاد یک شبه جز اصلی ترین دلایل گرایش برخی افراد به قمار و شرط بندی است. در ادامه قصد داریم شما را با علائم و راهکارهای درمانی این مشکل بیشتر آشنا کنیم.

اعتیاد به شرط بندی و قمار چیست؟

وقتی فردی به شرط ‌بندی‌ و قمار وابسته شود به گونه‌ای که روند عادی زندگی وی با مشکل مواجه گردد، این فرد اعتیاد به شرط بندی و قمار پیدا کرده است. در اعتیاد به قمار، فرد میل شدید به قمار و شرط بندی پیدا می‌کند، وی قادر به کنترل این میل و انجام ندادن شرط بندی نیست. اگر قمار را ترک یا متوقف کند نشانه های بیقراری و تحریک پذیری را تجربه می‌کند و فکرش دائماً با افکار مرتبط با قمار مشغول است. اعتیاد به قمار و شرط بندی اثر منفی بر روابط عاطفی، شغل، تحصیل و وضع مالی فرد می‌گذارد. اعتیاد به شرط بستن و قمار هم دقیقاً شبیه اعتیاد به مواد مخدر خطرناک است و باید برای درمان آن از روانپزشک و روانشناس کمک گرفت. معمولاً اعتیاد به قمار بیشتر در افراد بالای 18 سال اتفاق می‌افتد، البته در برخی نوجوانان هم به دلیل دوستی‌ها و روابط ناسالم اعتیاد به شرط بندی دیده می‌شود که در این صورت والدین باید این مسئله را جدی بگیرند و حتماً برای بررسی و درمان به یک روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنند.  

دلایل اعتیاد افراد به قمار و شرط بندی

افراد ممکن است به دلایل مختلفی نظیر مشکلات سلامت روان و یا وضع اقتصادی به سراغ قمار و شرط بندی بروند و در دراز مدت اعتیاد به قمار پیدا کنند. به صورت کلی عوامل مهمی که می‌توانند به اعتیاد به قمار و شرط بندی منجر شوند عبارتند از:

• فعال شدن مسیر لذت در مغز: قمار و شرط بندی می‌توانند احساسات هیجانی شدیدی را به افراد القا کنند، مغز فردی که اعتیاد به قمار دارد معمولاً در هنگام برنده شدن دوپامین بیشتری تولید می‌کند و یا شادی غیرمتعارفی برای فرد ایجاد کرده که این موضوع باعث گرایش فرد به قمار می‌شود. این تجربه های هیجانی می‌تواند افراد را به تکرار بازی و شرط بندی ترغیب کنند تا آنها بتوانند دوباره این حس‌های خوشایند را تجربه نمایند.
• در دسترس بودن: دسترسی آسان به فرصت‌های شرط بندی و قمار می‌تواند برای افراد اعتیاد‌آور شوند. کازینوها، سایت‌های شرط‌بندی آنلاین، تبلیغات، سریال‌ها و برنامه‌های تلویزیونی از جمله عوامل محیطی موثر و تشویق کننده به قمار و اعتیاد به شرط بندی هستند.
• شرایط اجتماعی: برخی از افراد ممکن است به دلیل فشارهای اجتماعی، گروه‌های دوستان یا انتظارات خانواده شروع به شرط بندی کنند و سپس به آن معتاد شوند. افرادی که در خانواده سابقه قماری بازی دارند هم جز افرادی هستند که احتمال اعتیاد آنها به قمار بازی بیشتر از دیگران است.
• مشکلات سلامت روان: برخی از افراد ممکن است به دلیل مشکلات روانشناختی همچون افسردگی، اضطراب یا تنش‌های روان به قمار و شرط بندی روی آورند. این افراد ممکن است از بازی‌های قمار به عنوان یک راه فرار و یا کنترل احساسات منفی خود استفاده کنند.
• عوامل فردی: عواملی همچون آشنایی در مورد قمار، تجربیات گذشته با قمار، تمایل به ریسک‌پذیری و نوع شخصیت افراد نیز می‌توانند نقش ایفا کنند.

علائم اعتیاد به شرط بندی و قمار

افرادی که معتاد به شرط بندی باشند، بدون بازی و قمار نمی‌توانند روز خود را سپری کنند و معمولاً به دنبال فرصتی برای شرکت در چنین بازی‌هایی هستند. قمار به گونه‌ای تبدیل به بخشی از زندگی روزمره این افراد می‌شود و تمامی جوانب زندگی آنها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. نشانه‌های اعتیاد به قمار به شکل‌های مختلفی در افراد با سن و شرایط اجتماعی مختلف ظاهر می‌شود که این علائم عبارتند از:

• فکر مداوم ( وسواس فکری) درباره قمار و بازی‌های بخت آزمایی
• احساس نیاز به قمار با پول بیشتر برای رسیدن به همان لذت و هیجان قبلی
• تلاش‌های تکراری و ناکام برای کنترل یا ترک قمار
• بی‌قراری و تنش در زمان ترک  قمار
• استفاده از قمار به عنوان فرصتی برای فرار از افسردگی و استرس 
• قمار مجدد برای جبران ضرر قمارهای قبلی
• کم‌ اهمیت نشان دادن مشکل قمار خود یا دروغ گفتن به اطرافیان درباره آن
• وابستگی مالی به دیگران برای تأمین هزینه قمار یا جبران ضرر قمارهای قبلی
• ادامه دادن به قمار بازی حتی بعد از روشن شدن تأثیرات منفی آن بر اوضاع مالی، شغلی، تحصیلی و یا روابط شخصی  

چطور می توان اعتیاد به قمار را درمان کرد؟

تشخیص اعتیاد به شرط بندی و قمار به وسیله متخصصان سلامت روان به راحتی امکان پذیر است، این تشخیص با استفاده از معیارها و دستورالعمل‌های تعیین شده در راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روان (DSM) انجام می‌شود. برای تشخیص اختلال قمار، علامت‌ها و نشانه‌های زیادی وجود دارد که در بخش قبل به آنها اشاره کردیم، اگر فردی در طول یک سال گذشته حداقل چهار علامت از علائم اعتیاد به قمار را داشته باشد، باید برای درمان این اختلال به روانشناس مراجعه کند. برای درمان اختلال قمار متخصصان از انواع مختلف روش‌های درمانی استفاده می‌کنند، عمده روش‌های ترک اعتیاد قمار عبارتند از:

• درمان شناختی- رفتاری (CBT): این نوع درمان به شما کمک می‌کند تا افکار و احساسات ناسالم خود را شناسایی کنید و الگوهای مثبت‌‌تری را جایگزین رفتارهای وابستگی به قمار خود نمایید.
• مصاحبه انگیزشی: در این راهکار روانشناس و یا روانپزشک به شما کمک می‌کنند تا انگیزه خود را برای تغییر رفتار قمار افزایش دهید و تصمیم به ترک قمار بگیرید. بیان عوارض اعتیاد به قمار در طولانی مدت و نشان دادن جنبه‌های مثبت زندگی از جمله نکاتی است که در این مصاحبه‌ها در مورد آن با بیمار صحبت می‌شود.
• درمان تحلیلی: این نوع درمان به شما کمک می‌کند تا فرآیندهای ناخودآگاهی که بر رفتار شما تاثیر می‌گذارند را درک کنید و تغییرات مثبتی در آنها ایجاد نمایید.
• گروه درمانی و خانواده درمانی: این روش‌ها با کمک گرفتن از حمایت اجتماعی و خانوادگی به بهبود شما کمک می‌کند. از تجربیات دیگران نیز در این مسیر می‌توان استفاده کرد. البته برای موفقیت در درمان اعتیاد به قمار، انگیزه فرد بسیار مهم است و فرد باید به تصمیم خود برای تغییر رفتارهای قمار اعتقاد داشته باشد و همکاری فعالانه‌ای را با متخصصان درمانی انجام دهد. حمایت از افراد معتاد به قمار از طریق دوستان و خانواده می‌تواند در  تسریع درمان بسیار مفید باشد.
• مدیریت مالی سالم: به کمک یک مشاور مالی فرد معتاد به قمار می‌تواند برنامه‌های مالی اصولی برای درآمدها و مخارج خود ایجاد کند تا کنترل بیشتری بر درآمد خود و خرج نکردن آن در راه قمار داشته باشد.

روش های نگهدارنده ترک اعتیاد به قمار و شرط بندی

اگر به هر دلیلی احساس می‌کنید که قمار به یک مشکل در زندگی شما تبدیل شده است، باید به روانشناس متخصص در این زمینه مراجعه کرده و کمک حرفه‌ای بگیرید. اما پس از درمان اعتیاد به شرط بندی رعایت برخی نکات می‌تواند از شروع کردن دوباره قمار جلوگیری کند. برای جلوگیری از اعتیاد مجدد به قمار و کاهش خطر بازگشت به آن می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

• خودآگاهی: از خودتان سوال کنید که آیا قمار مشکلی بزرگ در زندگیتان بود یا نه. اگر احساس می‌کنید که قمار مشکلی بزرگ بوده و احتمال می‌دهید که پس از ترک آن ممکن است دوباره وسوسه شوید و به سمت انجام آن بروید، حتماً به یک روانشناس متخصص مراجعه کنید و از وی کمک و راهنمایی بخواهید.
• مدیریت مالی سالم: ایجاد یک بودجه مالی و رعایت آن می‌تواند به شما کمک کند تا خرج خود را کنترل کرده و جلوی اقدامات زیان بار را بگیرید. برای خود محدودیت‌های زمانی و مالی مشخص کرده و آن‌ها را رعایت کنید.
• شناختن نشانه‌ها: آگاهی از نشانه‌ها و علائم اختلال قمار می‌تواند به شما کمک کند تا به موقع اقدام کنید و از ادامه قمار جلوگیری نمایید.
• مدیریت استرس: یادگیری تکنیک‌های مدیریت استرس همچون مدیتیشن، یوگا و یا ورزش می‌تواند به شما کمک کند تا به جای قمار به روش‌های سالم تری برای مدیریت استرس روی آورید.
• پشتیبانی اجتماعی: داشتن یک شبکه حمایتی از دوستان و خانواده هم می‌تواند در مواقع مشکل زا بسیار مفید و تاثیرگذار باشد. اگر بعد از ترک قمار نیز با مشکلاتی مواجه شدید با افراد معتمد و متخصصان حرف بزنید و از دوستانی که با آنها قمار می‌کردید به شدت دوری کنید.
• کنترل دسترسی به قمار: اگر احساس می‌کنید که قمار مشکلی برای شماست، تلاش کنید دسترسی به محل‌های قمار یا سایت‌های شرط بندی آنلاین را برای خود محدود کرده و از این مراکز و سایت‌ها دوری کنید.

سوالات متداول

سخن پایانی

اعتیاد به قمار هم مانند اعتیاد به مواد مخدر یک معضل بزرگ است که باید برای درمان آن به یک روانشناس و یا روانپزشک متخصص در این زمینه مراجعه کرد. حمایت از افراد معتاد به قمار از طریق دوستان و خانواده می‌تواند در موفقیت درمان بسیار مفید باشد. فردی که اعتیاد به انواع قمار دارد باید مورد حمایت خانواده قرار گیرد تا به جای فرار به قمارخانه‌ها و یا سایت‌های شرط بندی مشکلات خود را با خانواده در میان بگذارد. اگر دچار مشکل اعتیاد به بازی‌های شرط بندی هستید و یا اطرافیان شما از این مشکل رنج می‌برند باید برای درمان این بیماری پیگیری و صبوری لازم را به خرج دهید.