افسردگی در دختران نوجوان در سالهای اخیر به طور چشمگیری افزایش یافته است. بر اساس دادههای اخیر مرکز کنترل و پیشگیری بیماریها، میزان غمگینی و خطر خودکشی در بین دختران نوجوان به بالاترین سطح خود رسیده است.
۵۷ درصد از دختران نوجوان در طول مطالعه تحقیقاتی گزارش کردند که به طور مداوم احساس غمگینی یا ناامیدی دارند، رقمی دو برابر نرخ گزارش شده در پسران. همچنین، ۳۰ درصد از این دختران به افکار جدی خودکشی اذعان کردند که نسبت به ۱۰ سال پیش افزایش ۶۰ درصدی را نشان میدهد.
این آمار نشاندهنده بحران سلامت روان در بین دختران نوجوان است. دلایل این پدیده و راهکارهای مقابله با آن موضوعی مهم و قابل تامل است. در این مقاله به بررسی شیوع افسردگی در دختران نوجوان، علائم هشداردهنده و روشهای درمان آن خواهیم پرداخت.
چرا افسردگی در دختران نوجوان اینقدر شایع است؟
افسردگی در تمامی گروههای سنی و جنسیتی رخ میدهد، اما آمار نشان میدهد که شیوع آن در دختران نوجوان به طور قابل توجهی بالاتر است.
عوامل خطر بالقوهای که میتوانند به افسردگی و سایر مشکلات سلامت روان در دختران نوجوان دامن بزنند، عبارتند از:
استفاده از شبکههای اجتماعی
نوجوانان امروز زمان قابل توجهی را در شبکههای اجتماعی سپری میکنند. اگرچه این پلتفرمها فرصتی برای ایجاد ارتباطات جدید فراهم میکنند، اما استفاده بیش از حد آنها ممکن است با پیامدهای منفی برای سلامت روان مرتبط باشد. مطالعات متعدد ارتباط بین افزایش زمان صرفشده در شبکههای اجتماعی و افزایش خطر بروز علائم اضطراب و افسردگی را نشان دادهاند.
تصویر بدن و عزت نفس
مقایسه خود با همسالان، افراد مشهور و یا افرادی که در شبکههای اجتماعی مشاهده میشوند، میتواند تأثیر منفی بر تصویر بدن و عزت نفس دختران نوجوان داشته باشد و در نهایت منجر به مشکلات سلامت روان شود. بر اساس برخی آمار، حدود ۷۰ درصد از دختران احساس میکنند که به اندازه کافی خوب نیستند، چه از نظر ظاهری، روابط بین فردی یا عملکرد تحصیلی. عزت نفس پایین میتواند به عنوان یک عامل پیشبینیکننده افسردگی شناخته شود یا به تشدید علائم افسردگی کمک کند.
آزار و اذیت
آزار و اذیت در محیط مدرسه و فضای مجازی میتواند تأثیرات منفی شدیدی بر سلامت روان نوجوانان داشته باشد. افراد متعلق به اقلیتهای نژادی و جامعه LGBTQIA+ با بالاترین میزان آزار و اذیت مواجه هستند؛ در نتیجه، دختران نوجوان از این گروهها در معرض خطر بیشتری قرار دارند. قربانی شدن در آزار و اذیت میتواند منجر به کاهش عزت نفس و افزایش اضطراب و افسردگی شود.
علائم افسردگی در دختران نوجوان چیست؟
اختلال افسردگی عمده (MDD) یک اختلال خلقی جدی است که میتواند تأثیر قابل توجهی بر زندگی فرد داشته باشد. این اختلال با احساسات پایدار غمگینی، بیعلاقگی نسبت به فعالیتهای سابقاً لذتبخش و تغییرات قابل توجه در اشتها، خواب، و سطح انرژی مشخص میشود. افسردگی میتواند به طور گستردهای بر جنبههای مختلف زندگی یک دختر نوجوان تأثیر بگذارد، از جمله عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی، خانوادگی و شخصی.
تفاوتهای ظریفی در بروز علائم افسردگی در نوجوانان نسبت به بزرگسالان وجود دارد. تشخیص افسردگی در نوجوانان ممکن است چالشبرانگیز باشد، زیرا تغییرات خلقی بخشی از دوران نوجوانی است. با این حال، افسردگی یک اختلال جدی است که فراتر از نوسانات معمول خلقی است.
برخی از علائم افسردگی در دختران نوجوان عبارتند از:
- کاهش عملکرد تحصیلی و نمرات پایین
- غیبت مکرر از مدرسه
- مصرف الکل یا مواد مخدر
- احساس سوءتفاهم
- تغییرات شدید در اشتها (پرخوری یا کاهش اشتها)
- اختلال خواب (خواب بیش از حد یا بیخوابی)
- از دست دادن علاقه به فعالیتهای لذتبخش قبلی
- خودآزاری
- انزوا و اجتناب از تعاملات اجتماعی
علاوه بر این، علائم عمومی افسردگی شامل موارد زیر است:
- خلق و خوی پایین و مداوم
- احساس بدبینی، درماندگی یا ناامیدی
- تحریکپذیری و بیقراری
- احساس بیارزشی یا گناه
- خستگی و کاهش انرژی
- مشکلات تمرکز یا حافظه
- اختلال خواب
- تغییرات وزن غیرعمدی
- علائم جسمی بدون علت مشخص، مانند مشکلات گوارشی یا درد
- افکار مرگ یا خودکشی
برای تشخیص اختلال افسردگی عمده، فرد باید حداقل دو هفته علائم شدید افسردگی را تجربه کند که به طور قابل توجهی بر عملکرد روزانه او تأثیر میگذارد.
عوارض افسردگی در دختران نوجوان
درمان به موقع افسردگی در دختران نوجوان از اهمیت بالایی برخوردار است. این امر نه تنها به بهبود وضعیت آنها در دوران نوجوانی کمک میکند، بلکه تاثیرات مثبت طولانیمدتی بر بزرگسالی خواهد داشت. در برخی موارد، افسردگی میتواند تهدیدکنندهی حیات باشد و به هیچ عنوان نباید نادیده گرفته شود.
از جمله عوارض مرتبط با افسردگی در دختران نوجوان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
مصرف مواد مخدر
نوجوانان مبتلا به افسردگی ممکن است برای فرار از احساسات منفی به مصرف مواد مخدر یا الکل روی آورند. مصرف این مواد در دوران نوجوانی به دلیل عدم آگاهی کامل از خطرات آن و احتمال مصرف بیش از حد، بسیار خطرناک است. علاوه بر این، خطر اعتیاد و اختلال مصرف مواد نیز وجود دارد.
خودآزاری
خودآزاری یا خودزنی نوعی رفتار آسیبرسان به خود است که معمولاً برای مقابله با احساسات شدید انجام میشود. گرچه اکثر افراد مبتلا به خودآزاری قصد خودکشی ندارند، اما این رفتار بسیار خطرناک است و میتواند منجر به آسیبهای جدی شود. تحقیقات نشان میدهد که دختران نوجوان، به ویژه آنهایی که دچار افسردگی یا اختلال اضطرابی هستند، بیشتر در معرض خطر خودآزاری قرار دارند.
افکار خودکشی
متاسفانه، افکار مرگ و خودکشی در افراد مبتلا به افسردگی شایع است. خودکشی یکی از مهمترین مشکلات بهداشت عمومی در میان نوجوانان است. دختران نوجوان نسبت به پسران، بیشتر در معرض خطر اقدام به خودکشی قرار دارند. تغییرات رفتاری مانند صحبت در مورد مرگ، بخشیدن وسایل شخصی یا نوشتن یادداشت خودکشی، از نشانههای احتمالی افکار خودکشی هستند.
درمان افسردگی در دختران نوجوان چیست؟
مهم است که به عزیزانتان نشان دهید که برایشان وجود دارید و با حمایت و بدون قضاوت به حرفهایشان گوش کنید. اما بهترین کاری که میتوانید برای یک نوجوان افسرده انجام دهید این است که به او کمک کنید تا کمک حرفهای لازم را دریافت کند. صرف نظر از سن یا جنسیت فرد، درمان افسردگی برای بهبود علائم و رفاه کلی مشابه است.
روان درمانی، که معمولاً به عنوان گفتار درمانی شناخته میشود، و داروهای روانپزشکی دو گزینه اصلی درمان افسردگی هستند.
دو مورد از رایجترین شکلهای روان درمانی برای درمان افسردگی عبارتند از:
- درمان شناختی رفتاری (CBT): CBT اغلب به عنوان خط اول درمان برای اختلالات سلامت روان مانند افسردگی استفاده میشود. این درمان به افراد کمک میکند تا یاد بگیرند که افکار، احساسات و رفتارهایشان چگونه با هم تعامل دارند و بر یکدیگر تأثیر میگذارند. آنها آگاهتر از افکار و احساسات خود میشوند و در عین حال یاد میگیرند که چگونه باورهای منفی فراگیر را تغییر دهند. همچنین رفتارهای ناسالم و غیر مفید که ممکن است در تقویت افسردگی نقش داشته باشند را مورد بررسی قرار خواهند داد. بخش زیادی از CBT شامل چالش با تحریفهای شناختی است که روشهای غیر مفید یا تحریف شده تفکر هستند – مانند تفکر سیاه و سفید یا همه یا هیچ، که در افراد مبتلا به افسردگی رایج است. CBT به افراد کمک میکند تا این تحریفهای شناختی را به چالش کشیده و الگوهای فکری سالمتری ایجاد کنند. علاوه بر این، آنها استراتژیها و مهارتهای مقابلهای ارزشمند جدیدی برای مقابله با افسردگی و هرگونه احساسات دشوار دیگری که ممکن است ایجاد شود، یاد خواهند گرفت.
- درمان رفتاری دیالکتیکی (DBT): DBT نوعی درمان است که به افراد کمک میکند تا احساسات خود را درک و تنظیم کنند. افراد در مورد پذیرش و تغییر یاد میگیرند – به این معنی که میتوانند خود و چالشهای فعلی خود را بپذیرند، اما همچنین میفهمند که با تلاش و فداکاری میتوان تغییرات سالم و مثبتی ایجاد کرد. علاوه بر تنظیم هیجانی، موضوعات کلیدی دیگر شامل پذیرش خود و روابط بین فردی سالم است. در طول یک برنامه DBT، ترکیبی از آموزش مهارت، درمان فردی و گروههای حمایتی وجود دارد. برخی از مهارتهای مهم آموزش داده شده شامل تحمل پریشانی، تنظیم هیجانی و اثربخشی بین فردی است.
در برخی موارد، درمان و دارو به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار میگیرند. تصمیمگیری در این خصوص به وضعیت فردی و نظر متخصصان سلامت روان بستگی دارد. داروهای ضدافسردگی میتوانند در کنار فرآیند درمانی، به مدیریت و کاهش علائم کمک کنند.
مشورت با یک روانپزشک متخصص در درمان نوجوانان برای انتخاب مناسبترین داروی ضدافسردگی ضروری است. همچنین، لازم است به نوجوانان اطلاع داده شود که آغاز اثرگذاری دارو ممکن است چند هفته طول بکشد و آنها نباید در این مدت انتظار تغییرات چشمگیر داشته باشند. توصیه میشود که در صورت بروز هرگونه عارضه جانبی یا تشدید علائم افسردگی، با پزشک مشورت شود.