اضطراب یک وضعیت پیچیده سلامت روان است که می‌تواند افراد را به روش‌های مختلف تحت تأثیر قرار دهد. در حالی که برخی افراد ممکن است علائم آشکار اضطراب، مانند حملات پانیک یا نگرانی بیش‌ازحد، را تجربه کنند، گاهی اضطراب برخی افراد آشکار نیست و خودش را پشت رفتارهای خاصی پنهان می‌کند. به همین دلیل به آن اضطراب پنهان می‌گویند. شناخت این نوع اضطراب اهمیت زیادی دارد، چون اگر نادیده گرفته شود، می‌تواند به مشکلات جسمی و روانی جدی‌تر منجر شود. در این مقاله با تعریف، علائم، علل، روش‌های تشخیص و درمان اضطراب پنهان آشنا می‌شویم.

مردی که اضطراب پنهان دارد و با ناراحتی از پنجره به بیرون نگاه میکند

تعریف اضطراب پنهان

اضطراب پنهان نوعی اختلال اضطراب عصبی است که نشانه‌های آن به‌طور مستقیم دیده نمی‌شود. فرد ممکن است ظاهراً آرام به نظر برسد، اما درونی پر از استرس، نگرانی و تنش داشته باشد.

همه‌ی اضطراب‌ها پر سر و صدا نیستند. برای خیلی‌ها، اضطراب به‌صورت پنهانی خودش را نشان می‌دهد پشت لبخندها، مسئولیت‌ها یا روزهای پرکار و موفق. به این حالت «اضطراب پنهان» گفته می‌شود. این اضطراب را با نام اضطراب نهفته یا اضطراب نهان نیز می شناسند. 

نادیده گرفتن و عدم درمان اضطراب پنهان در طول زمان می‌تواند روی سلامت روان، روابط و بدن فرد تأثیر بگذارد. درک کردن نشانه‌های ظریف اضطراب، اولین قدم برای بهبود آن است.

اضطراب پنهان، با نام «اضطراب عملکرد بالا» نیز شناخته می‌شود، چرا که فرد علائم اضطراب را تجربه می‌کند اما در ظاهر عملکردی عادی دارد. این وضعیت معمولاً با کمال‌گرایی، همیشه مشغول بودن، تلاش برای راضی نگه داشتن دیگران و سرکوب احساسات برای حفظ ظاهری آرام مشخص می‌شود.

علائم و نشانه‌های اضطراب پنهان چه هستند؟

اضطراب آشکار عمدتاً با علائم مشخصی همراه است که به‌راحتی قابل تشخیص‌اند. علائم جسمی اغلب شامل تنگی نفس و تند شدن ضربان قلب است. گاهی هم افراد تعریق یا لرزش را تجربه می‌کنند. تغییر در عادات غذا خوردن و خوابیدن نیز می‌تواند ناشی از اضطراب باشد.

علائم روانی اضطراب شامل احساس نگرانی یا ترس است، بدون این‌که بتوان دلیل مشخصی برای آن پیدا کرد. ممکن است اضطراب به‌صورت مشکل در تمرکز خودش را نشان دهد. همچنین می‌تواند باعث شود به‌طور غیرمنطقی بی‌قرار یا منقبض شوید. حتی ممکن است با وجود خواب کافی در شب، تأثیرات کمبود انرژی را احساس کنید.

اما گاهی علائم اضطراب کمی پیچیده‌تر هستند و نیاز به دقت بیشتری برای درک دارند. ممکن است علائم جسمی و روانی معمول اضطراب به راحتی دیده نشوند ولی فرد دچار اضطراب باشد. پس اضطراب پنهان و آشکار در برخی علائم تفاوت های با هم دارند که در ادامه علائم اضطراب پنهان را معرفی خواهیم کرد؛  

علائم اضطراب پنهان به تفکیک نوع علائم

علائم جسمی اضطراب پنهان:

علائم رفتاری و اجتماعی اضطراب نهفته:

علائم روانی و ذهنی اضطراب نهان:

چند نشانه‌ی هشدار دهنده در افراد دارای اضطراب پنهان وجود دارد که هنگام بررسی اضطراب و استرس پنهان باید به آن‌ها توجه کرد:

تشخیص این‌که آیا احساس اضطراب بر زندگی فرد تأثیر گذاشته است یا نه، بسیار مهم است. علائم اضطراب ممکن است توانایی فرد را برای انجام کارهای روزمره تحت‌تأثیر قرار دهد، حتی بدون این‌که خودش متوجه شود. اگر اضطراب درمان نشود، می‌تواند به رشد خود ادامه دهد و مقابله با آن بسیار سخت‌تر شود. عوارض استرس و اضطراب درمان نشده حتی می‌تواند بدن فرد را در وضعیت دائمی استرس قرار دهد، که این امر در بلندمدت روی سلامت جسمی و روانی وی اثرات منفی خواهد داشت.

اضطراب پنهان چه دلایلی دارد؟

با اینکه به طور دقیق نمی توان گفت که علت  اضطراب پنهان چیست اما پژوهشگران معتقدند عواملی هستند که در ایجاد اضطراب پنهان دخیل اند از جمله این عوامل می توان به موارد زیر اشاره کرد:

چه کسانی بیشتر در معرض اضطراب پنهان هستند؟

هر کسی می‌تواند اضطراب را تجربه کند، اما «اضطراب پنهان» که اغلب با نام اضطراب عملکرد بالا شناخته می‌شود، بیشتر در افرادی دیده می‌شود که ظاهراً موفق، آرام یا پرانگیزه به نظر می‌رسند، اما در درون با نگرانی‌های شدید، شک به خود و خستگی دست و پنجه نرم می‌کنند. اضطراب عملکرد بالا یا اضطراب پنهان یک تشخیص رسمی نیست، اما تجربه واقعی است که در آن کشمکش های درونی با عملکرد بیرونی پوشانده می‌شود.

چه افرادی عموماً اضطراب پنهان یا اضطراب عملکرد بالا را تجربه می‌کنند؟

اضطراب پنهان

شباهت اضطراب پنهان با سایر بیماری‌ها و اختلالات روانی

اضطراب پنهان و پانیک علائم جسمی و روانی مشابهی دارند، مانند تپش سریع قلب، تنگی نفس، سرگیجه و احساس ترس، زیرا هر دو توسط پاسخ «جنگ یا گریز» بدن تحریک می‌شوند. با این حال، حملات پانیک ناگهانی و شدید هستند و اغلب با ترس از دست دادن کنترل همراه‌اند، در حالی که اضطراب پنهان یک حالت طولانی‌مدت نگرانی است که شدت کمتری دارد اما طولانی‌تر ادامه می‌یابد. هر دو وضعیت نیاز به ارزیابی حرفه‌ای برای تشخیص دقیق و درمان مناسب دارند.

-حملات پانیک ناگهانی رخ می‌دهند، در حالی که اضطراب پنهان به تدریج شکل می‌گیرد. 

-شدت و مدت زمان حملات پانیک شدید و کوتاه‌مدت هستند، در حالی که اضطراب می‌تواند پایدار و طولانی‌مدت باشد. 

-حملات پانیک ممکن است بدون محرک واضح رخ دهند، در حالی که اضطراب معمولاً واکنشی به یک عامل استرس‌زا است. برای اطلاعات بهتر به صفحه حملات پنیک چیست سر بزنید و درباره درمان حملات پانیک با کلینیک مکث بیشتر بدانید.

شباهت اصلی بین این دو اختلال این است که در هر دو اضطراب، نگرانی مداوم و علائم جسمی مانند بی‌قراری یا خستگی وجود دارد. اما در اختلال اضطراب فراگیر، اضطراب به طور قابل توجهی زندگی روزمره فرد را مختل می‌کند، در حالی که در اضطراب نهان یا اضطراب عملکرد بالا، فرد ظاهراً زندگی خود را به طور عادی مدیریت می‌کند، هرچند که همیشه با استرس، نگرانی و شک به خود دست و پنجه نرم می‌کند.

عوارض اضطراب پنهان در صورت درمان نشدن چه هستند؟


اضطراب پنهان درمان‌نشده، یا اضطرابی که شناسایی یا مورد توجه قرار نگرفته است، می‌تواند به وخیم‌تر شدن سلامت جسمی و روانی فرد منجر شود. این امر می تواند فرد را درگیر مشکلاتی مانند افسردگی شدید و بیماری‌های قلبی، افزایش خطر مصرف مواد، مشکلات در محیط‌های اجتماعی و کار و در نهایت کاهش کلی کیفیت زندگی و عملکرد روزمره کند. بسیار مهم است که برای اضطراب کمک حرفه‌ای دریافت کنید، زیرا اغلب می‌توان این اضطراب را به طور مؤثر با درمان‌هایی مانند روان‌درمانی و دارو کنترل کرد تا در نتیجه آن مهارت‌های مقابله‌ای کارآمد کسب شوند، اعتماد به نفس افزایش یابد و زندگی رضایت‌بخش‌تر گردد.

اضطراب پنهان در کودکان

کودکان نیز می‌توانند دچار اختلال اضطرابی شوند.  این اختلال می تواند بر دوستی‌های کودک، زندگی خانوادگی و عملکرد او در مدرسه تأثیر منفی بگذارد. با این حال، اضطراب کودک ممکن است همچنان برای والدین و مراقبان قابل‌تشخیص نباشد.

چون اضطراب معمولاً بیشتر بر افکار و احساسات کودک تأثیر می‌گذارد تا بر رفتار او، تشخیص آن می‌تواند سخت باشد. گاهی ممکن است کودکی به‌طور کلی شاد به نظر برسد، اما آن‌قدر مضطرب باشد که بخشی از زندگی‌اش، مثل مدرسه یا روابط اجتماعی، دچار اختلال باشد.

اضطراب در کودک همیشه به این معنا نیست که کودک عملکرد عادی خودش را ندارد، بلکه فقط ممکن است انجام بعضی کارها برایش سخت‌تر شود. مثلاً تکلیف درسی‌ای که باید ۲۰ دقیقه طول بکشد، ممکن است یک ساعت زمان ببرد.

در مورد اضطراب مهم است به یاد داشته باشید که بیشتر درونی است. افکار کودک را دربرمی‌گیرد، و ممکن است برای اطرافیان او معلوم و هویدا نباشد. 

کودکان مضطرب زیادی هستند که در کل شادند و از زندگی لذت می‌برند ولی فقط در موقعیت‌های خاصی دچار مشکل می شوند، و همین باعث می‌گردد اضطرابشان به راحتی نادیده گرفته شود.

علائم و نشانه های اضطراب پنهان در کودکان

علائم کودک مضطرب همیشه ترس و نگرانی مداوم نیست گاهی نشانه های اضطراب در کودکان به صورت دیگری بروز می کند. این کودکان ممکن است؛

پس بهتر است بدانید که اضطراب در کودکان می‌تواند با این علائم بروز کند و در نتیجه از چشم شما پنهان بماند. آگاهی از نشانه های پنهان اضطراب در کودکان به والدین کمک می کند تا بتوانند سریع‌تر متوجه آن شوند و در اسرع وقت برای درمان با یک روانشناس متخصص کودک مشورت کنند تا سریعا برای درمان اضطراب کودک اقدام کنند.

اضطراب اجتماعی پنهان

اضطراب اجتماعی پنهان شامل درگیری‌های درونی مثل نگرانی متمرکز بر خود، افکار فاجعه‌آمیز و انتقاد دائمی از خود است؛ مسائلی که دیگران خبری از آن ندارند اما به‌شدت بر زندگی فرد تأثیر می‌گذارند. افرادی که اضطراب اجتماعی پنهان دارند اغلب نشانه‌های خود را با رفتارهایی مثل اجتناب، یا ترجیح به ارتباط دیجیتال به‌جای ارتباط حضوری پنهان می‌کنند؛ رفتاری که ممکن است به‌صورت خجالتی بودن یا صرفاً علاقه به تنها بودن دیده شود.

علائم جسمی مانند خستگی، تنش عضلانی و مشکلات گوارشی نیز می‌توانند نشانه‌های نادیده‌گرفته‌شده‌ی استرس درونی ناشی از اضطراب اجتماعی باشند. 

علائم اضطراب اجتماعی پنهان

از مهمترین علائم اضطراب اجتماعی پنهان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد؛

 نشانه‌های روانی و عاطفی

نشانه‌های رفتاری و جسمی

باید بدانید که برخی علائم نمیتواند به تنهایی نشان دهنده اضطراب اجتماعی در فرد باشد، مانند؛

اگر نشانه های اضطراب اجتماعی پنهان را در خود دارید بهتر است با یک متخصص سلامت (روانشناس) صحبت کنید. درمان‌های مؤثری مانند روان‌درمانی و دارو وجود دارند که می‌توانند به مدیریت اضطراب اجتماعی پنهان کمک کنند. علاوه بر این، کلنیک مکث به شما پیشنهاد میکند، مقاله مربوط به اضطراب اجتماعی را نیز مطالعه کنید.

چگونه اضطراب پنهان تشخیص داده می‌شود؟

برای تشخیص اضطراب از دو روش اصلی ارزیابی روانشناختی و آزمون‌های روانشناختی استفاده می شود،، این ارزیابی حتماً باید توسط یک متخصص روانشناس یا روانپزشک انجام شود؛

  تشخیص افتراقی اضطراب پنهان از سایر اختلال ها

اضطراب پنهان و افسردگی پنهان هر دو شامل یک کشمکش درونی هستند، اما از نظر تجربه‌های اصلی احساسی با هم تفاوت دارند. اضطراب بیشتر حول نگرانی بیش از حد، ترس و بی‌قراری می‌چرخد، در حالی که افسردگی با غم مداوم، ناامیدی و نداشتن علاقه یا لذت مشخص می‌شود. هر دو می‌توانند علائم جسمی مشترکی مثل مشکل در خواب و دردهای بدنی داشته باشند و هر دو ممکن است پشت یک عملکرد عادی ظاهری پنهان شوند، اما علائم افسردگی معمولاً شدیدتر و طولانی‌ترند و خلق‌وخو و انگیزه را به شکل عمیق‌تری تحت تأثیر قرار می‌دهند.

بیماری‌هایی مثل پرکاری تیروئید، دیابت، بیماری‌های قلبی، اختلالات تنفسی و سندروم روده تحریک‌پذیر می‌توانند علائمی شبیه اضطراب ایجاد کنند. برای تشخیص دقیق پزشک با انجام معاینه‌ی فیزیکی و آزمایش‌هایی مثل آزمایش خون یا تصویربرداری نشانه‌های مشکل را بررسی می کند تا بتواند وجود با عدم وجود مشکل پزشکی را رد یا تایید کند.
در صورت تایید مشکل پزشکی تمرکز درمان بر برطرف کردن مشکل زمینه‌ای است که می‌تواند شامل دارو، جراحی یا دیگر رویکردهای پزشکی باشد. در صورت رد مشکل جسمی فرد بایست به روانشناس یا روانپزشک ارجاع داده شود.

روش‌های درمان اضطراب پنهان

درمان‌های رایج اضطراب شامل روان‌درمانی، دارو یا ترکیبی از هر دو هستند. رفتار درمانی شناختی (CBT) یکی از مؤثرترین روش‌ها برای درمان  اضطراب و اختلالات اضطرابی به شمار می‌رود. تکنیک های cbt برای درمان اضطراب معمولاً بر آموزش مهارت‌های مقابله‌ای و استراتژی‌های مدیریتی خاص تمرکز دارد تا به فرد کمک کند اضطراب خود را کاهش دهد. با پیشرفت در روند درمان، علائم بهبود پیدا می‌کند و تأثیر منفی که اضطراب بر زندگی‌ فرد گذاشته است کاهش می‌یابد. انواع روش های درمان اضطراب پنهان عبارتند از؛

پیرزن مسنی که اضطراب پنهان دارد

چگونه اضطراب نهان را مدیریت کنیم؟

اضطراب پنهان را می‌توان با ترکیبی از تغییرات سبک زندگی، مانند ورزش منظم، خواب کافی، و تمرین‌های ذهن‌آگاهی مثل تنفس عمیق و مدیتیشن درمان کرد. در کنار این‌ها، کمک حرفه‌ای مانند روان‌درمانی یا دارو هم می‌تواند مؤثر باشد. رسیدگی به عوامل جسمی و محیطی ( مثل دریافت هوای تازه یا مرتب کردن محیط زندگی) نیز می‌تواند آرامش ایجاد کند. برای علائم شدید یا مداوم، مشورت با پزشک یا درمانگر توصیه می‌شود تا یک برنامه درمانی جامع طراحی شود.

راهکارهای سبک زندگی و مراقبت از خود:

 جمع‌بندی

اضطراب پنهان یک مشکل شایع اما کمتر شناخته‌شده است. شناخت علائم و مراجعه به متخصص می‌تواند از عوارض جدی آن جلوگیری کند. اگر احساس می‌کنید نشانه‌های گفته‌شده را دارید، بهتر است همین امروز با یک روانشناس مشورت کنید.

ما در کلینیک مکث با توجه به منحصربه‌فرد هر مراجع برنامه درمانی به وی پیشنهاد می‌دهیم، ممکن است لازم باشد چند گزینه مختلف درمانی به شما پیشنهاد شود تا موثرترین نتیجه حاصل شود. صبور باشید، درباره هر سؤال یا نگرانی که دارید با روانشناس خود صحبت کنید و همیشه برنامه درمانی خود را دنبال کنید. به روند درمان و درمانگر خود اعتماد کنید، چرا که در نهایت در مجموعه مکث ترکیب مناسبی از روش‌های درمانی که برای شما مؤثر است برایتان در نظر گرفته می‌شود.

سؤالات متداول شما درباره اضطراب پنهان

اضطراب پنهان بیشتر در چه افرادی دیده می‌شود؟

در افراد کمال‌گرا، کسانی که احساساتشان را پنهان می‌کنند یا محیط پر استرس دارند.
این افراد موفق، آرام یا پرانگیزه به نظر می‌رسند، اما در درون با نگرانی‌های شدید، شک به خود و خستگی دست و پنجه نرم می‌کنند.

آیا اضطراب پنهان می‌تواند منجر به افسردگی شود؟

بله، در صورت درمان نشدن احتمال بروز افسردگی و اختلالات دیگر وجود دارد.

بهترین روش درمان اضطراب پنهان چیست؟

ترکیب روان‌درمانی، تغییر سبک زندگی و در صورت نیاز دارو می توانند در بهبود اضطراب پنهان بهترین گزینه‌های درمانی باشند.

آیا اضطراب نهفته بدون درمان برطرف می‌شود؟

خیر، نادیده گرفتن و عدم درمان این اضطراب می‌تواند پیامدهای منفی زیادی بر روی زندگی فرد داشته باشد که خلاص شدن از آنها به مراتب دشوارتر خواهد بود.

اضطراب پنهان چه تفاوت هایی با اضطراب آشکار دارد؟

در اضطراب آشکار فرد به وضوح علائم اضطراب را نشان می دهد، علائمی که زندگی عادی فرد را مختل می‌کند اما در اضطراب پنهان فرد علی رقم اینکه در درون خود اضطراب و آشفتگی را تجربه می‌کند، ظاهری آرام دارد و تمام کارهای روزمره خود را انجام می دهد به همین خاطر به این نوع اضطراب عملکرد بالا نیز می‌گویند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *