تجربه اضطراب گاه به گاه بخشی عادی از زندگی است. با این حال، افراد مبتلا به اختلالات اضطراب اغلب نگرانی و ترس بیش از حد و مداوم در مورد موقعیتهای روزمره دارند. این احساسات اضطراب و وحشت در انجام فعالیتهای روزانه تداخل ایجاد میکنند و میتوانند مدت طولانی ادامه داشته باشند. علائم اضطراب ممکن است در دوران کودکی یا نوجوانی شروع شود و تا بزرگسالی ادامه یابد.
نمونههایی از اختلالات اضطرابی شامل اختلال اضطراب تعمیمیافته، اختلال اضطراب اجتماعی (فوبیای اجتماعی)، فوبیای خاص و اختلال اضطراب جدایی است. اما نکته مهم این است که صرف نظر از نوع اختلال، شما میتوانید برای درمان اضطراب و بهتر شدن حال روحیتان از یک پزشک متخصص کمک بگیرید.
اضطراب چه حسی دارد؟
اضطراب برای هر فرد به شیوهای متفاوت بروز میکند، اما اغلب شامل ترکیبی از تجربیات عاطفی، رفتاری و جسمی است. افرادی که اضطراب را تجربه میکنند ممکن است آن را به عنوان یک احساس فراگیر ناراحتی، ترس یا نگرانی توصیف کنند که میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. لازم به ذکر است که شدت علائم اضطراب در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است به شیوههای متفاوتی بروز کنند. در ادامه نگاهی دقیقتر به تجربه احساس اضطراب داریم:
- از نظر عاطفی، اضطراب را میتوان با احساسات نگرانی، عصبی بودن یا فکر کردن به خطر قریبالوقوع توصیف کرد. این دسته از افراد ممکن است نگرانی مداوم و مستمری در مورد وقایع آینده یا موقعیتهای روزمره داشته باشند، حتی زمانی که تهدیدی واضح یا فوری وجود ندارد. گویی ذهن در حال مسابقه است و بر نتایج منفی احتمالی یا بدترین سناریوها تمرکز میکند که اغلب منجر به احساس وحشت یا بیقراری میشود.
- از نظر رفتاری، اضطراب میتواند باعث مشکل در تمرکز یا تمرکز بر روی کارها شود. حواسپرتی یا نگرانی بیش از حد ممکن است تمرکز یا بهرهوری فرد را با مشکل مواجعه کند و بر کار یا فعالیتهای روزمره تأثیر بگذارد.
- از نظر جسمی، اضطراب اغلب باعث ایجاد طیف وسیعی از علائم میشود. این علائم ممکن است شامل ضربان قلب سریع، تعریق، لرزش، تنش عضلانی یا احساس خستگی یا تحریکپذیری باشد. افراد همچنین ممکن است مشکلات گوارشی مانند ناراحتی معده، سوءهاضمه یا حتی حملات پانیک با علائمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه یا سرگیجه را تجربه کنند.
میخواهید بدانید که استرس و اضطراب چه عوارضی دارند؟ کلیک کنید و این نوشته را بخوانید!
علائم اضطراب چیست؟
علائم شایع اضطراب عبارتند از:
- احساس عصبی، بی قرار یا پرتنش
- داشتن احساس خطر قریب الوقوع، وحشت
- افزایش ضربان قلب
- تنفس سریع (هیپرونتیلاسیون)
- عرق کردن
- لرزیدن
- احساس ضعف یا خستگی
- مشکل در تمرکز یا فکر کردن به چیز دیگری غیر از نگرانی فعلی
- مشکلات خواب
- مشکلات گوارشی
- عدم توانایی در کنترل نگرانی
- میل به اجتناب از چیزهایی که باعث اضطراب میشوند
علائم اختلال اضطراب در زنان
براساس آمار، زنان بیشتر از مردان به اختلال اضطراب دچار می شوند، به همین دلیل آگاهی از علائم اختلال اضطراب در زنان بسیار مهم است. در بسیاری از موارد، شایع ترین علائم اضطراب در زنان عبارت هستند از:
- مشکلات معده مانند حالت تهوع مداوم، ناتوانی در غذا خوردن و درد معده
- افزایش ضربان قلب به ویژه در موقعیتها یا حوادث استرسزا
- احساس خستگی، بیحالی یا ضعف
- مشکلات تمرکز
- تحریکپذیری، عصبی بودن یا لرزش
- بیخوابی و سایر مشکلات خواب
- سخت نفس کشیدن، تعریق و لرزش
اگر خانم هستید و درمورد عوارض استرس در زنان کنجکاوید، نوشته عوارض استرس در زنان برای شماست.
علائم و نشانههای اضطراب در مردان
بسیاری از افراد اضطراب را شبیه به تجربه احساساتی مانند عصبی بودن، تپش قلب یا عرق کردن می دانند، اما اضطراب در مردان میتواند بسیار فراتر از تجربه این احساسات باشد. به همین دلیل، علائم اضطراب در مردان را به دو دسته تقسیم میکنیم:
علائم فیزیکی اضطراب در مردان:
- تعریق بیش از حد
- سردردهای مکرر
- تپش قلب غیرعادی
- تنش عضلانی
- احساس ناگهانی خشم
- احساس بیقراری و تحریکپذیری
- مشکلات گوارشی مانند معده درد، یبوست یا اسهال
- سرگیجه
- بیخوابی یا اختلال خواب
- تنگی نفس یا احساس خفگی
- حملات پانیک
علائم عاطفی اضطراب در مردان:
- احساس وحشت یا ترس غیرمنطقی
- نگرانی مداوم و بیش از حد در مورد آینده یا مسائل روزمره
- اجتناب از موقعیتها یا فعالیتهایی که باعث اضطراب میشوند
- مشکل در تمرکز یا حفظ توجه
- پیشبینی بدترین حالت ممکن
- فکر کردن به بدترین ها
- تحریکپذیری و عصبانیت بیش از حد
- ترس از از دست دادن کنترل
- فراموشی یا مشکل در یادآوری اطلاعات
علائم و نشانههای اضطراب در کودکان
برخی از کودکان ممکن است به طور مستقیم درباره نگرانیهای خود صحبت کنند، مانند ترس از رفتن به مدرسه به دلیل نگرانی از جدایی. با این حال، بسیاری از کودکان در بیان و ابزار احساسات و افکار خود با مشکلات زیادی رو به رو هستند.
برخی از علائم فیزیکی در کودکان که میتواند نشان دهنده میزان اضطراب آنها باشد، عبارت هستند از:
- نگرانی و گریه بیش از حد
- شکایت از ناراحتی جسمی مانند دل درد، درد عضلانی یا سردرد
- اختلال خواب، بیدار شدن به دلیل کابوس یا تنها نخوابیدن
- بیقراری و مشکل در آرامش یا تمرکز
- افزایش تحریکپذیری و عصبانیت
- تغییرات در اشتها، مانند کاهش یا افزایش اشتها
- لرزش
- امتناع از رفتن به مدرسه
- افزایش دفعات استفاده از دستشویی
اگر احتمال میدهید که کودک شما درگیر اضطراب است، کلنیک مکث، یک چک لیست از علائم اضطراب در کودکان تهیه کرده که میتواند به شما کمک کند.
نحوه مدیریت علائم اضطراب
اگر یک یا چند مورد از علائم اضطراب را در خود مشاهده میکنید، برای کنترل بهتر شرایط میتوانید از تکنیک های زیر استفاده کنید:
- در مورد اختلال اضطراب بیشتر مطالعه کنید. هر چه بیشتر بدانید، بهتر میتوانید علائم و مشکلات خود را در طول مسیر بهبود مدیریت کنید. فراموش نکنید که نقش اصلی در بهبود اختلال اضطراب شما، به عهده خود شماست و باید با پزشک خود در مورد هر گونه نگرانی و ابهاماتی که دارید، صحبت کنید.
- اگر تحت نظر روانپزشک یا پزشک هستید، به برنامه درمانی خود پایبند باشید. قطع ناگهانی داروها میتواند عوارض جانبی ناخوشایندی ایجاد کند و حتی علائم اضطراب شما را تحریک کند.
- مصرف کافئین را کاهش دهید. از غذاها و نوشیدنیهای حاوی کافئین مانند قهوه، چای، نوشابه، نوشیدنیهای انرژیزا و شکلات خودداری کنید. کافئین یک داروی تغییر دهنده خلق و خو است و ممکن است علائم اختلالات اضطرابی را بدتر کند.
- از الکل و مواد مخدر حتی به صورت تفریحی هم استفاده نکنید. سوء مصرف مواد خطر ابتلا به اختلالات اضطرابی را افزایش میدهد.
- ورزش کنید. ورزشهای هوازی شدید مانند دویدن و دوچرخهسواری به آزادسازی مواد شیمیایی مغز کمک میکنند که استرس را کاهش داده و خلق و خوی شما را بهبود میبخشند.
- خواب بهتری داشته باشید. مشکلات خواب و اختلال اضطرابی اغلب دست به دست هم میدهند و در کنار هم حضور دارند!! قبل از خواب یک روتین آرامش بخش داشته باشید و اگر همچنان مشکل خواب دارید با پزشک خود صحبت کنید.
- خودتان را ارام کنید. مدیریت استرس بخش مهمی از برنامه درمانی اختلال اضطرابی است. روشهایی مانند مراقبه یا ذهنآگاهی میتوانند به شما کمک کنند تا پس از یک روز استرسزا، آرام شوید و از روند درمان خود بهتر نتیجه بگیرید. اگر انجام مراقبه های طولانی برای شما سخت است، نگران نباشید ذهن آگاهی و مراقبه های کوتاه مدت هم اثرگذار هستند.
- یک دفتر خاطرات داشته باشید. نوشتن افکار خود قبل از پایان روز، میتواند به شما کمک کند تا آرام شوید و در شب با افکار مضطرب پرت و پلا دست و پنجه نرم نکنید.انجام این کار و روژنال نویسی، کار ساده ای نیست پس حتی اگر نمیتوانید آن را به صورت روتین و روزانه انجام دهید، ایرادی ندارد ولی هر زمان که توانستید و احساس نیاز کردید، آن را به عنوان یک راه حل در ذهن داشته باشید.
- افکار منفی خود را مدیریت کنید. فکر کردن به افکار مثبت به جای افکار نگران کننده میتواند به کاهش اضطراب کمک کند. با این حال، این تکنیک میتواند برای افرادی که دارای انواع خاصی از اضطراب هستند چالشبرانگیز باشد پس اگر نتوانستید آن را انجام دهید، به خودتان سخت نگیرید و خودتان را سرزنش نکنید. درمان رفتاری شناختی به شما کمک میکند که چگونه افکار خود کنترل کنید.
- با دوستان و افراد امن زندگی خود ارتباط نزدیکتری داشته باشید. چه حضوری، چه از طریق تلفن یا شبکه های اجتماعی، ارتباطات اجتماعی به مردم کمک میکند تا رشد کنند و سالم بمانند. براساس مطالعات انجام شده، افرادی که با دوستان خود معاشرت کرده و گپ می زنند، سطح اضطراب اجتماعی پایینتری دارند.
- هر اقدامی خارج از پروتکول درمانی پزشک خود انجام میدهید، با او در میان بگذارید به طور مثال قبل از مصرف هرگونه داروهای بدون نسخه یا داروهای گیاهی با پزشک خود مشورت کنید. بسیاری از داروها حاوی موادی شیمیایی هستند که میتوانند علائم اضطراب را بدتر کنند.
اضطراب وعلائم آن؛ سرنخی برای پیدا کردن مشکلات روحی ما
اضطراب معمولا ریشه در احساس نا امنی و خطر دارد پس اگر با اضطراب و علائم آن مواجه هستید، بهتر است آن را یک چراغ راهنما در نظر بگیرید و به دنبال حل کردن عواملی باشید که ریشه ی این احساس ناامنی هستند. کلنیک مکث با مدیریت دکتر سهیلا عیسایی، سالها در این زمینه تجربه دارد و میتواند در مسیر درمان اضطراب و علائم آن در کنار شما باشد.