داشتن کمی اضطراب طبیعی است. ممکن است زمانی که باید یک مشکل در محل کار حل کنید، به مصاحبه بروید، آزمونی بدهید یا تصمیم مهمی بگیرید، احساس اضطراب یا نگرانی کنید. در حقیقت، برخی از اضطرابها حتی میتوانند مفید باشند — این احساس به ما کمک میکند که موقعیتهای خطرناک را شناسایی کنیم و توجهمان را متمرکز کنیم تا ایمن بمانیم. اما اختلال اضطرابی فراتر از نگرانی یا ترسهای معمولی است که ممکن است گاهی احساس کنید. اگر میخواهید بدانید که اختلال اضطراب چیست، در ادامه این مطلب همراه ما باشید.
اختلال اضطرابی چیست؟
اختلال اضطرابی نوعی مشکل در سلامت روان است که باعث می شود فرد به برخی از موقعیتها و اتفاقات با ترس و دلهره واکنش نشان دهد و علائم فیزیکی اضطراب مانند تپش قلب و تعریق را تجربه کند.
. اختلال اضطرابی زمانی رخ میدهد که:
- اضطراب مانع از عملکرد شما میشود.
- واکنشهای شما اغلب نامتناسب با موقعیتها هستند.
- نمیتوانید پاسخهای خود به موقعیتها را کنترل کنید.
اختلالات اضطرابی میتوانند کودکان، نوجوانان و بزرگسالان را تحت تاثیر قرار دهد، اما بر أساس بررسی های انجام شده، زنان با احتمال 2 برابر بیشتر به این اختلال مبتلا می شوند.
علائم اختلال اضطراب چیست؟
علائم اختلالات اضطرابی بسته به نوع اختلال متفاوت است.
علائم روانی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- احساس وحشت، ترس، دلهره و ناراحتی.
- احساس بیقراری یا تحریکپذیری.
- افکار وسواسی و غیرقابل کنترل.
- مشکل در تمرکز.
علائم جسمی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- بیقراری.
- تپش قلب.
- تنگی نفس.
- تنش عضلانی.
- دستهای سرد یا عرق کرده.
- خشکی دهان.
- حالت تهوع.
- بیحسی یا سوزنسوزن شدن در دستها یا پاها.
- مشکل در به خواب رفتن یا ماندن در خواب
اگر تعداد زیادی از این علائم اختلال اضطراب را در خود یا فرد دیگری مشاهده می کنید، میتوانید برای درمان و کمک گرفتن به کلینیک مکث مراجعه کنید. ما با داشتن بهترین متخصصان با تجربه در این زمینه، آماده ایم تا به شما در داشتن زندگی بهتر با انرژی بیشتر، کمک کنیم.
انواع اختلالات اضطراب چیست؟
انواع اختلال اضطراب عبارت هستند از:
اختلال اضطراب فراگیر (GAD)
افرادی که مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر (GAD) هستند، نگرانی، ترس و اضطراب بیش از حد و مداومی را تجربه میکنند که کنترل آن سخت است و معمولاً با موقعیت موجود متناسب نیست.
این اختلال زمانی تشخیص داده میشود که این علائم در بیشتر روزها و به مدت حداقل شش ماه ادامه داشته باشند.
علائم اختلال اضطراب فراگیر عبارتند از:
- بیقراری
- تحریکپذیری
- خستگی
- دشواری در تمرکز
- تنش عضلانی، درد و کوفتگی
- مشکلات خواب
برای تشخیص اختلال اضطراب فراگیر در بزرگسالان، باید حداقل سه مورد از علائم ذکر شده، بهعلاوه اضطراب یا نگرانی وجود داشته باشد. اما در کودکان، یکی از این علائم همراه با اضطراب یا نگرانی برای تشخیص کافی است.
اگر دوست دارید درباره اختلال اضطراب فراگیر (GAD): علائم، دلایل و روشهای درمان علمی آن بیشتر بدانید، مقاله مکث در این خصوص را از دست ندهید.
اختلال اضطراب اجتماعی
اختلال اضطراب اجتماعی، که پیشتر به آن فوبیای اجتماعی گفته میشد، به ترس زیاد از موقعیتهای اجتماعی و عملکردی اطلاق میشود. اضطراب اجتماعی چیزی بیشتر از خجالت کشیدن است. افرادی که دچار این اختلال هستند، اضطراب شدیدی را تجربه میکنند که میتواند باعث شود از فعالیتهایی مانند ملاقات با افراد جدید، سخنرانی در مقابل دیگران یا خوردن غذا در مکانهای عمومی اجتناب کنند. این رفتارهای اجتنابی اغلب باعث میشود که آنها نتوانند روابط اجتماعی را بهطور مؤثر حفظ کنند.
نشانههای اختلال اضطراب اجتماعی عبارتند از:
- ترس و اضطراب بیمورد در یک یا چند موقعیت اجتماعی
- سرخ شدن
- تعریق
- لرزش
- افزایش ضربان قلب
- احساس خالی شدن ذهن
- قضاوت شدید خود و نگرانی از خود
- حالت تهوع
- اجتناب از موقعیتهای اجتماعی یا تجربه اضطراب شدید در این موقعیتها
- مشکلات در زمینههای اجتماعی، شغلی و دیگر زمینههای عملکردی
اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان ممکن است به شکل متفاوتی ظاهر شود. برای کودکان، اضطراب زمانی اتفاق می افتد که آنها در موقعیتهای گروهی همراه با همسالان خود قرار میگیرند، نه فقط زمانی که در کنار بزرگترها هستند. در کودکان، عصبانیت، گریه کردن، چسبیدن به والدین و امتناع از صحبت کردن، میتواند همگی نشانههایی از اضطراب اجتماعی باشند.
اختلال وسواس فکری-عملی
اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) شامل افکار تکراری و ناخواستهای است که به انجام کارهی خاص و تکراری منجر میشود و این اقدامات بر زندگی روزمره فرد تأثیر منفی میگذارند. گرچه در DSM-5، OCD دیگر بهعنوان یکی از أنواع اختلال اضطراب در نظر گرفته نمی شود، اما علائم آن موجب اضطراب میشوند.
علائم اختلال وسواس فکری-عملی شامل موارد زیر است:
- وسواس: معمولاً شامل ترس از میکروبها، ترس از دست دادن چیزی، افکار تهاجمی یا تابو، و نیاز به تقارن یا نظم می شود.
- اجبار: رفتارهای تکراری که برای کاهش اضطراب انجام میشوند و معمولاً با وسواسها مرتبط هستند. رفتارهای اجباری معمولاً شامل شمارش، تمیزکاری بیش از حد یا شستشوی دستها، مرتبسازی و چیدن دقیق، چک کردن مکرر و موارد دیگر هستند.
فردی که به اختلال وسواس فکری-عملی مبتلا است، حداقل یک ساعت در روز را صرف وسواسها و اجبارهای خود میکند که موجب ناراحتی و اختلالات قابل توجهی در زندگی روزمره او میشود.
OCD معمولاً در کودکی یا جوانی شروع میشود و علائم آن ممکن است در پسرها زودتر از دخترها ظاهر شود.
اختلال پانیک
اختلال هراس یا پانیک یک دوره ترس شدید و ناراحتی است که با علائم جسمی مانند تنگی نفس، لرز، درد قفسه سینه و احساس هولناکی همراه است. فردی که دچار حمله پانیک میشود، ممکن است حتی احساس کند که در حال تجربه حمله قلبی است.
علائم دیگر حمله پانیک عبارتند از:
- تعریق
- لرزش
- تنگی نفس
- تپش قلب و ضربان سریع قلب
- احساس خفگی یا فشار در گلو
- احساس پیشآمدن اتفاق بد یا مرگ
- درد در قفسه سینه
این اختلال میتواند برای فرد بسیار ترسناک باشد و معمولاً فرد نمیداند که این علائم ناشی از اضطراب و حمله پانیک هستند.
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD یک اختلال اضطرابی است که ممکن است پس از تجربه یک رویداد تروماتیک مانند جنگ، بلایای طبیعی، تصادفات رانندگی، یا آزار جسمی و روانی ایجاد شود. این اختلال میتواند باعث مشکلاتی مانند اختلال در خواب، یادآوری مجدد به خاطرات تلخ، کابوس، مشکل در تمرکز و حساسیت بیش از حد شود.
دیگر أنواع اختلالات اضطرابی
در کنار اختلال اضطراب عمومی، اختلالات اضطرابی دیگری نیز وجود دارند که علائم و ویژگیهای خاص خود را دارند. این اختلالات عبارتند از:
۱. اختلال اضطراب جدایی: ترس از جدا شدن از مراقبین یا عزیزان دیگر. علائم عمومی مانند سردرد و دلدرد در این اختلال شایع است.
۲. فوبیای خاص: ترس از چیزی خاص مانند یک مکان، شیء یا رویداد که موجب اضطراب و یا اجتناب از آن میشود.
۳. سکوت انتخابی در کودکان: عدم صحبت یا صحبت کردن بسیار کم در شرایط خاص مانند زمانی که در مدرسه هستند. کودک ممکن است در خانه یا با خانواده به راحتی صحبت کند.
۴. آگورافوبیا: ترس از بودن در مکانهای عمومی یا هر جایی که امکان فرار از آن وجود نداشته باشد. فرد ممکن است به ندرت خانه را ترک کند.
۵. اختلال اضطراب ناشی از مصرف مواد/داروها: علائم این اختلال بستگی به نوع ماده مصرفی دارد و میتواند شامل علائم جسمی و ذهنی مانند سرگیجه و لرزش باشد.
۶. اختلال اضطراب ناشی از یک مشکل پزشکی دیگر: این اختلال ممکن است شامل علائم جسمی و ذهنی مانند تپش قلب و نگرانی باشد.
اختلالات اضطرابی چگونه تشخیص داده میشوند؟
اگر شما یا فرزندتان علائم اختلال اضطرابی را تجربه میکنید، بهتر است به یک متخصص بهداشت و درمان مراجعه کنید. او ابتدا یک ارزیابی پزشکی انجام میدهد. در این ارزیابی، پزشک یک معاینه فیزیکی انجام داده و از شما درباره تاریخچه پزشکیتان، داروهایی که مصرف میکنید و اینکه آیا اعضای خانوادهتان دچار اختلال اضطرابی بودهاند یا خیر، سوالاتی میپرسد.
هیچ آزمایش خون یا تصویربرداری خاصی وجود ندارد که بتواند اختلال اضطرابی را تشخیص دهد. با این حال، پزشک ممکن است برخی آزمایشها را انجام دهد تا دیگر شرایطی که ممکن است باعث علائم شما شده باشد، مانند پرکاری تیروئید، رد کند.
متخصص سلامت روان، مانند روانشناس یا روانپزشک، مصاحبه یا پرسشنامهای با شما انجام میدهد و درباره علائم شما، عادات خواب و سایر رفتارهایتان سوال میکند.
معمولاً تشخیص بر اساس موارد زیر انجام میشود:
- علائمی که شما گزارش کردهاید، از جمله شدت آنها و مدت زمانی که ادامه دارند.
- بررسی اینکه علائم چطور بر زندگی روزمره شما تأثیر میگذارند.
- مشاهده رفتار و نگرش شما توسط پزشک.
درمان اختلالات اضطراب چگونه انجام می شود؟
اختلال اضطراب مانند هر بیماری دیگر به درمان نیاز دارد و نمیتوان آن را با اراده از بین برد زیرا این مشکل ربطی به انضباط شخصی یا نگرش فرد ندارد. محققان در چند دهه گذشته پیشرفتهای زیادی در درمان مشکلات سلامت روان داشتهاند.درمان اختلال اضطراب ممکن است ترکیبی از دارو و رواندرمانی (گفتاردرمانی) باشد.
دارو برای درمان اختلال اضطراب
داروها نمیتوانند اختلال اضطراب را درمان کنند، اما میتوانند علائم را بهبود بخشیده و به شما کمک کنند که بهتر عمل کنید. داروهای درمان اختلالات اضطرابی معمولاً شامل موارد زیر هستند:
- داروهای ضد افسردگی: اگرچه این داروها عمدتاً برای درمان افسردگی تجویز میشوند، اما میتوانند به درمان اختلالات اضطرابی نیز کمک کنند. این داروها نحوه استفاده مغز از مواد شیمیایی خاص را تغییر میدهند تا خلق و خو را بهبود بخشیده و استرس را کاهش دهند.
داروهای ضد افسردگی ممکن است مدتی طول بکشد تا اثر کنند، بنابراین باید صبور باشید. داروهای ضد افسردگی از دسته SSRI و SNRI معمولاً برای درمان اضطراب استفاده میشوند. داروهای ضد افسردگی سه حلقهای گزینه دیگر هستند، اما عوارض جانبی بیشتری دارند. - بنزودیازپینها: این دسته از داروها ممکن است اضطراب، پانیک و نگرانی شما را کاهش دهند. این داروها سریع اثر میکنند، اما ممکن است نسبت به آنها مقاوم باشید. همچنین احتمال اعتیاد به این داروها وجود دارد، بنابراین باید با احتیاط مصرف شوند.
پزشک شما ممکن است یک بنزودیازپین را بهطور کوتاهمدت تجویز کند و سپس دوز آن را کاهش دهد. داروهایی مانند آلپرازولام، کلونازپام، دیازپام و لورازپام از انواع بنزودیازپینهایی هستند که برای درمان اضطراب استفاده میشوند. - بتا بلوکرها: این داروها میتوانند برخی از علائم اضطراب مانند ضربان قلب سریع، لرزش و اهتزاز را کاهش دهند.
پزشک با شما همکاری خواهد کرد تا ترکیب دارو و دوز مناسب را پیدا کند. هیچگاه بدون مشورت با پزشک، دوز دارو را تغییر ندهید یا مصرف آن را متوقف نکنید. پزشک وضعیت شما را پیگیری خواهد کرد تا مطمئن شود داروها بدون ایجاد عوارض منفی اثر میکنند.
رواندرمانی برای اختلالات اضطرابی
“رواندرمانی”، که به آن گفتاردرمانی نیز گفته میشود، به مجموعهای از روشهای درمانی اطلاق میشود که هدف آنها کمک به شناسایی و تغییر احساسات، افکار و رفتارهای ناسالم است. در این روش، یک متخصص سلامت روان استراتژیهایی را برای کمک به شما جهت درک و مدیریت بهتر اختلال اضطراب ارائه میدهد. روشهای رایج رواندرمانی شامل موارد زیر است:
- درمان شناختی-رفتاری (CBT): این نوع رواندرمانی رایجترین روش برای مدیریت اختلالات اضطرابی است. در درمان شناختی رفتاری برای اضطراب، شما یاد میگیرید که الگوهای فکری و رفتاری که منجر به احساسات ناراحتکننده میشوند را شناسایی کنید. سپس بر تغییر این افکار و واکنشهای خود به موقعیتهای اضطرابآور کار میکنید.
- درمان مواجههای: این نوع درمان در آن یک متخصص سلامت روان محیطی ایمن ایجاد میکند تا شما را با ترسهایتان مواجه کند. ترسها ممکن است شامل اشیاء، موقعیتها و یا فعالیتها باشند. درمان مواجههای به شما نشان میدهد که قادر به روبهرو شدن با ترسهایتان هستید. شما یاد میگیرید که باورهای جدید و واقعبینانهتری را به چیزهایی که از آنها میترسید اختصاص دهید و راحتتر با تجربه ترس مواجه شوید.
سخن آخر
اگر به اختلال اضطراب دچار هستید، حتما روزهای سختی را میگذرانید که درک کردن آن کار هرکسی نیست. کلنیک مکث در این روزهای سخت در کنار شماست تا به درمان اضطراب شما کمک کند.
