تروما، که به آن روان زخم نیز گفته میشود، حالتی است که در پی تجربه یا مشاهده اتفاق های شدیداً ناگوار و آسیبزا پدید میآید. این تجربیات میتوانند تاثیرات عمیق و پایداری بر سلامت روانی فرد بگذارند، از جمله ایجاد احساس شدید اضطراب و اختلال استرس پس از حادثه (PTSD). حتی ممکن است علائم افسردگی در شما دیده شود. درک اینکه تروما چیست و چگونه بر زندگی شما تاثیر میگذارد، گام اول در مسیر بهبودی است.
برای کمک به خود در زمینه تروما یا روان زخم ، باید به خودتان اجازه تجربه احساساتان را بدهید و آنها را بپذیرید. صحبت کردن با یک دوست یا یکی از اعضای خانواده میتواند مفید باشد، اما در بسیاری از موارد، کمک گرفتن از یک متخصص سلامت روان، مانند روانشناس یا روانپزشک، ضروری است. درمانهای مختلفی برای کمک به افراد در مواجهه با تروما وجود دارد، از جمله درمان شناختی رفتاری (CBT) و EMDR (حساسیت زدایی از طریق حرکات چشم و پردازش مجدد) که میتوانند به فرد کمک کنند تا افکار و احساسات ناشی از تجربیات آسیبزا را مدیریت کند.
در صورتی که کسی را میشناسید که از تروما رنج میبرد، لازم است بدانید که گوش دادن بدون قضاوت، حمایت عاطفی و تشویق آنها برای دریافت کمک از متخصص، اقداماتی هستند که میتوانند تفاوت عمدهای در مسیر بهبودی آنها ایجاد کنند. به یاد داشته باشید، مسیر بهبودی از تروما یک فرآیند تدریجی است و هر شخصی به زمان و روش خود برای مقابله و بهبودی نیاز دارد. با این حال، با دسترسی به منابع مناسب و حمایت، بهبودی امکانپذیر است و میتوانید به زندگی سالم و پرباری بازگردید.
تروما یا روان زخم چیست؟
تروما یا روان زخم زمانی رخ میدهد که ما شاهد اتفاقهای بسیار استرسزا، ترسناک یا ناراحتکنندهای هستیم که از کنترل ما خارجاند و کنار آمدن با آنها دشوار است. تروما ممکن است تنها یک حادثه باشد یا یک اتفاق مداوم که طی یک دوره طولانی اتفاق میافتد. بیشتر ما در زندگی خود شاهد اتفاقی خواهیم بود که میتوان آن را تروماتیک دانست، اما همه ما به یک شکل از آنها تأثیر نمیگیریم. تروما میتواند در هر سنی اتفاق بیفتد و در هر زمانی بر ما تأثیر بگذارد، حتی مدتها پس از اتفاق افتادن. اگر از تروما یا روان زخم تأثیر پذیرفتهاید، مهم است به یاد داشته باشید که شما به هر نحوی که ممکن بوده، زنده ماندهاید. واکنشهایی که دارید، طبیعی و معمول هستند.
چه چیزی موجب تروما یا روان زخم می شود؟
هیچ قانون مشخصی برای اینکه تعیین کنید چه تجربیاتی میتوانند ترومازا باشند، وجود ندارد. مسئله بیشتر درباره نحوه واکنش شما به آن تجربیات است. تروما یک مسئله شخصی است. دیگران نمیتوانند بدانند شما نسبت به تجربیات خود چه احساسی دارید یا آیا آنها برای شما ترومازا هستند یا خیر. ممکن است تجربیاتی مشابه با دیگران داشته باشید، اما به شکل متفاوتی تحت تأثیر قرار بگیرید یا برای مدت طولانیتری. تحت تاثیر احساسات ناشی از آن اتفاق باشید.
چه احساساتی باعث ایجاد تروما می شوند؟
- ترسیدن
- تهدید شدن
- تحقیر شدن
- رها شدن
- نادیده گرفته شدن یا رد شدن احساسات یا نظرات شما
- احساس ناامنی کردن
- بدون حامی بودن
- گرفتار بودن
- شرمنده شدن
- احساس ناتوانی داشتن
چه اتفاقاتی باعث تجربه تروما می شوند؟
- اتفاقهای ناگهانی یا مداوم
- مورد آسیب یا غفلت مستقیم قرار گرفتن
- شاهد آسیب دیدن فرد دیگری بودن
- زندگی در فضایی ترومازا
- تأثیرپذیری از تروما در خانواده یا جامعه، از جمله تروماهایی که پیش از تولد شما رخ دادهاند
برخی گروهها نسبت به دیگران بیشتر مستعد تجربه تروما هستند و بیشتر آن را تجربه میکنند. این گروهها شامل:
- افراد رنگینپوست
- افرادی که در ارتش خدمت کردهاند یا خدمت میکنند
- افرادی که در زندان هستند یا در گذشته در زندان بودهاند
- پناهندگان و درخواستکنندگان پناهندگی
- افراد LGBTQIA+( دارای گرایشات جنسی مقایر )
- افرادی که در فقر زندگی میکنند
برای افرادی که به این گروهها تعلق دارند، ممکن است غلبه بر تروما دشوارتر باشد. این احساس میتواند به دلیل کمبود حمایت یا به خاطر بر چسبزنی و تبعیض باشد.
انواع تروما یا روان زخم چیست؟
تجربیات بسیاری میتوانند منجر به تروما شوند و همه ما تروما را به روشهای منحصر به فردی تجربه میکنیم. اما برخی از تجربیات یا اتفاقها که منجر به تروما میشوند گاهی اوقات در گروههایی دستهبندی شده و نامگذاری میشوند. این اصطلاحات معمولاً توصیف میکنند که چگونه تروما بر افراد از گروههای خاص یا در شرایط خاصی تأثیر میگذارد. در این بخش برخی از این اصطلاحات را توضیح میدهیم:
تروما یا روان زخم کودکی
شاید شما در دوران کودکی خود تجربهای تروماتیک داشتهاید. این تجربیات میتوانند شما را در بزرگسالی بیشتر مستعد مشکلات سلامت روان کنند. به ویژه زمانی که حمایتی برای مدیریت تروما نداشتهاید یا تروما به طور مداوم، برای مدت زمان طولانی برای شما رخ داده باشد.
تروما یا روان زخم جمعی
تروما یا روان زخم جمعی زمانی رخ میدهد که یک اتفاق تروماتیک برای تعداد زیادی از افراد در یک زمان اتفاق بیفتد. این بدان معنا نیست که همه افرادی که این اتفاق را تجربه کردهاند، به یک شکل درباره آن احساس کنند یا همه آنها آن را برای خود تروماتیک بدانند. هر کسی باز هم به شیوه خود با آن کنار میآید. تجربه تروما یا روان زخم جمعی میتواند به این معنا باشد که شما علائم شخصی و ‘علائم اجتماعی’ را تجربه کنید. علائم اجتماعی میتواند شامل نحوه برخورد یا واکنش جامعه به تروما باشد. برای مثال:
- صحبت کردن درباره اتفاق به صورت اجتماعی پذیرفته شده نباشد، یا فقط بتوان درباره آن به روشهای خاصی صحبت کرد
- افراد از گروههای خاصی که ممکن است به ناحق برای تروما مقصر شناخته شوند، اجتناب کنند یا در برخورد با آنها تبعیض قائل شوند
در این راه، لازم است که برای حمایت و درک متقابل درمان زخمهای روانی خود و دیگران اهمیت زیادی قائل شویم. جامعهای که در آن صدای همه شنیده میشود و همدلی و درک متقابل به اشتراک گذاشته میشود، میتواند در بهبود زخمهای جمعی نقش بسزایی داشته باشد.
اگر دوست دارید درباره ترومای جمعی بیشتر بدانید، مقاله تخصصی مکث را در این مورد بخوانید.
ترومای نسلی یا ترومای میان نسلی
ترومای نسلی یا ترومای میان نسلی نوعی تروما است که در طول نسلهای یک خانواده، فرهنگ یا گروه تجربه میشود. به عنوان مثال، شواهدی وجود دارد که نشان میدهد فرزندان و نوههای افرادی که از هولوکاست جان سالم به در بردهاند، بیشتر از دیگران از مشکلات سلامت روان رنج می برند.
ترومایی که در گذشته رخ داده است، بر سلامت روان نسلهای کنونی تأثیر میگذارد. اما همیشه مشخص نیست که چگونه!؟ برخی از پژوهشگران فکر میکنند تروما ممکن است بر ژن افراد تأثیر بگذارد. اما احتمال دارد که تروما بیشتر بر محیطی که در آن بزرگ میشویم، از طریق موارد زیر تاثیر بگذارد:
- داستانها یا هشدارهایی که نسلهای قدیمیتر در مورد ترومایی که تجربه کردهاند، به ارث بردهاند. این روایتها ممکن است شما را نسبت به دنیای اطراف خود محتاط کند.
- تأثیر تروما بر نحوه بزرگ کردن و مراقبت از ما توسط نسلهای قدیمیتر. به عنوان مثال، اگر والدین شما به دلیل تجربه تروما از حضور در مکانهای خاصی اجتناب کردهاند، شما نیز ممکن است در آن مکانها احساس اضطراب کنید.
ترومای مهاجرت
مهاجرت، صرفا یک تغییر مکان فیزیکی و دلتنگی ناشی از آن نیست. ترومای مهاجرت یکی از تبعات مهاجرت است.ترومای مهاجرت فقط یک «تغییر مکان» نیست؛ برای بسیاری از افراد مجموعهای از فشارهای روانی و عاطفی است که میتواند با دلتنگی عمیق، احساس بیریشگی، اضطراب، افت انرژی، تحریکپذیری، اختلال خواب و حتی حس گمگشتگی در هویت همراه شود.
گاهی این تجربه در سکوت پیش میرود و فرد تصور میکند باید «قوی باشد»، در حالیکه بدن و ذهن در حال سازگاری با فقدانها، ناامنیها و تغییرات بزرگاند. اگر شما هم چنین نشانههایی را بعد از مهاجرت تجربه کردهاید، دانستن اینکه این واکنشها قابلدرک و قابلمدیریت هستند میتواند اولین قدم برای بهتر شدن باشد. برای شناخت دقیقتر نشانهها، علتها و راهکارهای علمی و عملی، پیشنهاد میکنیم حتماً مقاله ترومای مهاجرت را مطالعه کنید تا تصویر روشنتری از وضعیت خودتان پیدا کنید و مسیر کمک گرفتن را بهتر بشناسید.
ترومای اخلاقی
روان زخم اخلاقی به حالتی اشاره دارد که در آن احساس میکنید در موقعیتی قرار گرفتهاید که با ارزشها، باورها و اخلاقیات شما در تضاد است. این حالت بیشتر در افرادی دیده میشود که مجبور به اتخاذ تصمیمات مهم در مورد زندگی دیگران بودهاند. زخم اخلاقی میتواند به دلیل کمبود منابع ارائه شده توسط محیط کار، دولت یا نهادهای حاکم برای برخورد عادلانه با همه، رویههای ناامن کاری، دستورالعملها یا فرمانهایی از سوی مسئولین که به نفع مردم نیست، رفتارهای ناامن یا غیراخلاقی از سوی دیگران، بهویژه مسئولین، و کار کردن در یک سیستمی که به نظر میرسد شکست خورده است اما قدرت تغییر آن را وجود ندارد، اتفاق بیفتد.
این نوع از “تروما یا روان زخم” میتواند نگاه شما به جهان، دولت یا سازمانی که برای آن کار میکنید را تحت تأثیر قرار دهد. علاوه بر سایر تأثیرات تروما، شما ممکن است:
- احساس بیهدفی در زندگی شخصی یا حرفهای خود داشته باشید.
- احساس انزوا از اطرافیان خود کنید.
- احساس خیانت، بیگانگی یا شرمساری کنید.
- اصول اخلاقی و اعتقادات خود را زیر سؤال ببرید.
اگر زخم اخلاقی در محیط کار رخ داده باشد، ممکن است برای ادامه کار در آنجا احساس خوبی نداشته باشید. در این شرایط، جستجو برای کمک در محل کار میتواند دشوار باشد، زیرا افرادی که محیط کار را اداره میکنند ممکن است بخشی از علت ترومای اخلاقی باشند.
ترومای نژادپرستی
ترومای نژادپرستی و تأثیر آن بر ذهن و بدن گاهی اوقات به عنوان “تروما یا روان زخم نژادی” توصیف میشود. هیچ تعریف جهانشمولی برای ترومای نژادی وجود ندارد. برخی از افراد از این اصطلاح برای توصیف تمامی اثراتی که مواجهه با نژادپرستی میتواند بر نحوه تفکر، احساس و رفتار ما داشته باشد، استفاده میکنند. در حالی که برخی دیگر آن را برای توصیف مجموعه خاصی از علائم به کار میبرند. بیشتر درباره ترومای نژادی بیاموزید. ترومای نژادی، نه تنها برای فرد آسیبدیده بلکه برای جامعه نیز، یک موضوع قابل تأمل است. درک اینکه چگونه تبعیض و نژادپرستی میتواند به صورت عمیقی بر زندگی افراد اثر گذارد، گامی حیاتی در راستای شفای جمعی و ساختن جامعهای همدل و فارغ از تبعیض است.
ترومای ثانویه
ترومای ثانویه یا روان زخم ناشی از دیدن و یا نزدیک بودن به وقایع تروماتیک است، بدون آنکه خود شخص به طور مستقیم تجربهای از آن داشته باشد. این حالت گاهی اوقات به عنوان ترومای واسطهای نامیده میشود. به عنوان مثال، اگر شما یک خبرنگار هستید که اغلب در مورد اتفاقهای تروماتیک گزارش میدهید یا اگر یک متخصص پزشکی هستید که در بخش اورژانس و حوادث کار میکنید. تجربه کردن ترومای ثانویه به اندازه هر نوع دیگری از تروما مهم است و میتواند تأثیری به همان اندازه بر شما تاثیر داشته باشد.
در نهایت، توجه به سلامت روان و ایجاد فضایی برای گفتگو و درمان دربارهی تروما و روان زخم، قدمی مهم در جهت ارتقاء بهزیستی عمومی در جامعهی ماست. با درک و مواجههی آگاهانه با ترومای ثانویه، ما میتوانیم به ساختن جامعهای سالمتر و همدلتر کمک کنیم که در آن هر فرد احساس حمایت، درک و قدرت برای غلبه بر چالشهای زندگی خود دارد.
چگونه تروما یا روان زخم میتواند بر من تأثیر بگذارد؟
هر کسی ممکن است در طول زندگی خود با انواع تروماها روبرو شود، اعم از حوادث تکاندهنده شخصی تا بلایای طبیعی و یا اجتماعی. اما آنچه مهم است، شناخت این نکته است که پرداختن به تروما و درمان آن نه تنها ممکن است بلکه میتواند مسیری به سوی بازیابی و رشد شخصی باشد.
در ایران، جایی که تاریخ و فرهنگ ما غنی از داستانهای قهرمانی و مقاومت است، میتوانیم از این داستانها الهام بگیریم تا با ترومای خود به نحو اثربخشی روبرو شویم. تروما نباید تعریف کننده هویت ما باشد، بلکه باید به عنوان یک مرحله در مسیر رشد و تحول فردی ما تلقی شود.
شناسایی و درمان تروما یا روان زخم نه تنها فرایندی است که به بازیابی فرد کمک میکند بلکه میتواند به تقویت پیوندهای اجتماعی و خانوادگی ما نیز کمک کند. با حمایت، درک و مداخله مناسب، هر فردی میتواند نور شادی را دوباره در چشمان خود بیابد و جرقههای امید را در دل تاریکیهای تروما روشن کند.
چگونه بدن ما به خطر واکنش نشان میدهد؟
هنگامی که احساس استرس یا تهدید میکنیم، بدن ما هورمونهایی به نام کورتیزول و آدرنالین آزاد میکند. این واکنش طبیعی بدن برای آمادهسازی در مقابله با خطر است و ما کنترلی بر روی آن نداریم. این واکنشها میتوانند تأثیرات مختلفی داشته باشند نظیر:
- انجماد: احساس فلج شدن یا عدم توانایی در حرکت
- سقوط: انجام دادن دستورات بدون توانایی اعتراض
- جنگ: مبارزه، تلاش یا اعتراض
- فرار: پنهان شدن یا دور شدن
- خوشآمدگویی: سعی در جلب رضایت کسی که به شما آسیب میزند
اگر ما تجربه تروما یا روانزخم داشته باشیم، واکنشهای بدن ما ممکن است مدتها پس از پایان یافتن تروما ادامه یابد. برای مثال، زمانی که در موقعیتی قرار میگیریم که ما را به یاد تروما میاندازد. این موضوع ممکن است بر نحوه تفکر، احساس و رفتار ما تأثیر بگذارد، به ویژه اگر بهبودی از تروما دشوار بوده باشد.
در این مسیر، مهم است که به یاد داشته باشیم که روانزخم و تروما تنها محدود به لحظات حاد نیستند؛ آنها میتوانند تأثیراتی درازمدت بر زندگی ما داشته باشند. بر اهمیت پذیرش، درک و مدیریت این واکنشها نمیتوان بیش از این تأکید کرد. ارتباط با یک متخصص روانشناس میتواند قدمی حیاتی در مسیر بهبودی باشد. هر فردی شایسته دریافت کمک و حمایت برای عبور از این چالشها و بازسازی یک زندگی سالم و معنادار است.
علائم تروما چیست؟
تجربه تروما یا روان زخم میتواند احساساتی را در ما بیدار کند که هم در زمان وقوع و هم پس از آن تجربه میشود:
- خشم
- بیحسی یا دشواری در احساس و یا احساسات شدید
- احساس از دست دادن هویت یا حس خودشناسی
- ترس یا وحشت
- غم و اندوه
- نگرانی
- تحریکپذیری
- گیجی
- بیقراری
- نااطمینانی از نیازها یا خواستهها
- گوش به زنگی( زمانی است که شما بسیار هشیار و آگاه از اطرافتان هستید چون احساس میکنید اتفاق بدی رخ خواهد داد)
- شوک یا وحشت
- شرم
اما همه افراد در طول یا پس از تروما احساسات یکسانی ندارند و نحوه احساس ما میتواند با گذر زمان، حتی ماهها یا سالها پس از اتفاق تغییر کند. به خاطر داشته باشید که هر احساسی معتبر است حتی اگر مطمئن نیستید چرا اینگونه احساس میکنید.
زمانی که ما از تروما یا روان زخم عبور میکنیم، ممکن است احساس کنیم که خودمان مقصر هستیم. این تفکر میتواند احساسات بسیار شدیدی از شرم یا گناه را ایجاد کند، حتی اگر اشتباه از ما نبوده باشد.
دلایل احساس خودسرزنشی می تواند شامل موارد زیر باشد:
- ذهن شما سعی میکند برای اجتناب از احساسات غالب خشم، اندوه یا خیانت معنایی برای اتفاق افتاده پیدا کند.
- پیدا کردن راهی برای زنده ماندن در موقعیتی ناامن یا استرسزا، مانند زندگی کردن با کسی که به شما آسیب رسانده است.
- آرزوی اینکه میتوانستید در آن زمان کاری متفاوت انجام دهید، حتی اگر واقعاً نمیتوانستید.
- اجبار در احساس مسئولیت برای اعمال فرد دیگری، حتی زمانی که آنها مسئول شما بوده اند.
کنار آمدن با خودسرزنشی میتواند بسیار سخت باشد و میتواند راهی برای این باشد که از خودتان محافظت کنید.
علائم جسمانی تروما یا روان زخم چیست؟
تروما یا روان زخم تنها بر ذهن ما تأثیر نمیگذارد، بلکه میتواند بر بدن ما نیز اثرات جسمانی داشته باشد. به دلیل این اتفاق ممکن است علائم جسمانی زیر را تجربه کنیم:
- سردرد
- احساس درد و ناراحتی در سراسر بدن
- لرزش
- خستگی
- تعریق
- تغییر در چگونگی غذا خوردن یا آنچه دوست داریم بخوریم
- مشکلات حافظه
- سرگیجه یا تغییرات در بینایی
این موارد همچنین میتوانند منجر به مشکلات جسمانی بلندمدت دیگری شوند که به استرس مرتبط هستند. درک و پذیرش اینکه چگونه تروما یا روان زخم میتواند تأثیرات قابل توجهی بر سلامت جسمی ما داشته باشد، گام نخست در مسیر درمان و بهبود است. توجه به این نشانهها نه تنها به ما کمک میکند تا به موقع به دنبال کمک حرفهای باشیم، بلکه همچنین میتواند به ما این امکان را بدهد که با درک بهتری نسبت به وضعیت خود، راههای مقابلهای سالمتری را در پیش بگیریم. برای مطالعه بیشتر درمورد اثرات تروما روی جسم و بدن کلیک کنید.
بعد از تجربه تروما چه احساسی خواهیم داشت؟
تأثیرات جسمی و عاطفی ناشی از تروما یا روان زخم میتوانند منجر به تجربیات خاصی شوند، از جمله:
- حس کردن جنبههایی از اتفاق تروماتیک یا احساس اینکه اکنون در حال رخ دادن است. ممکن است شامل دیدن تصاویر آنچه اتفاق افتاده، یا تجربه آن از طریق حواس دیگر مانند طعم، صدا، یا حسهای فیزیکی در بدنتان باشد.
- تجربه حملات پانیک یا نوعی واکنش به ترس. این واکنش ها به خطر، استرس یا هیجان کمی اغراق آمیز هستند.
- برای اینکه ذهن با استرس زیادی که به دلیل تروما تجربه میکند، کنار بیاید ممکن است به مواردی همچون احساس بیحسی، سردرگمی روی آورد.
- بعد از تجربه تروما ممکن است که به خواب رفتن و در خواب ماندن برای شما دشوار باشد، شبها احساس امنیت نکنید، یا کابوس ببینید.
- زمانی است که شما قادر به مراقبت از خود و برآورده کردن نیازهای اساسی مانند خوردن، نظافت یا حفظ امنیت خانه خود نیستید، در واقع نسبت به خودتان بی توجه شده اید. ممکن است به دلیل اعتماد به نفس پایین، یا به خاطر داشتن مشکل در کنترل زندگی پس از تروما، خودتان را نادیده بگیرید. تروما ممکن است روتین عادی زندگی شما را مختل کند. در نتیجه این شرایط میتواند مراقبت از خود را دشوارتر از حالت عادی کند.
- گاهی اوقات به عنوان راهی برای مقابله با احساسات بسیار دشوار، خاطرات دردناک یا موقعیتها و تجربیات غلبهکننده، شخص تصمیم میگیرد به خود آسیب بزند.
- افکار مداوم درباره پایان دادن به زندگی، فکر کردن به روشهای خودکشی یا برنامهریزی برای انجام آن، یکی از علائم جدی تروما است که به هیچ عنوان نباید نسبت به آن بی تفاوت بود.
- سوء مصرف الکل و مواد به عنوان روشی برای مقابله با احساسات دشوار یا خاطرات.
چه زمانی تروما به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) تبدیل میشود؟
برخی از مشکلات سلامت روان میتوانند مستقیماً به دلیل تروما یا روان زخم ایجاد شوند. این موارد شامل اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و اختلال پیچیده استرس پس از سانحه (complex PTSD) میشوند. فقط به این دلیل که شما تجربه تروما داشتهاید، قطعا به عوارض دیگری مانند مشکلات سلامت روان هم مبتلا نخواهید شد. معمولا علائم تروما میتوانند بسیار شدید باشند اما این احساسات اغلب با گذشت زمان کمرنگ میشوند اگر این علائم پس از یک ماه از بین نروند یا اگر متوجه شدید که به شکل قابل توجهی بر زندگی روزمره شما تأثیر میگذارند، ممکن است شما دچار PTSD شده باشید. این شرایط ممکن است به این معنا باشد که شما به حمایت بیشتری برای سلامت روان خود نیاز دارید.
روش های مقابل با تروما و آسیب های آن
ورزش کنید
تروما تعادل طبیعی بدن شما را مختل میکند، شما را در حالتی از هیجان و ترس مداوم زندانی میسازد. فعالیت و حرکت فیزیکی نه تنها آدرنالین اضافی را میسوزاند و اندورفین آزاد میکند، بلکه میتواند به ترمیم سیستم عصبی شما نیز کمک کند. سعی کنید بیشتر روزها، حداقل 30 دقیقه ورزش کنید. یا برای راحتی بیشتر، سه دوره 10 دقیقهای در روز ورزش کنید. ورزشهایی که ریتمیک هستند و هم زمان بازوها و پاهای شما را درگیر میکنند، مانند پیادهروی، دویدن، شنا، بسکتبال یا حتی رقصیدن بهترین تأثیر را دارند. به جای تمرکز بر افکارتان یا حواسپرتی در حین ورزش، واقعاً روی بدن خود و احساساتتان هنگام حرکت تمرکز کنید. به عنوان مثال، به احساس پاهایتان هنگام برخورد با زمین و یا ریتم تنفستان توجه کنید. صخرهنوردی، بوکس، تمرینات وزنه و یا هنرهای رزمی میتوانند این کار را آسانتر کنند.
در جمع حضور داشته باشید
در ادامه مسیر زندگی پس از تروما یا روان زخم، ممکن است تمایل داشته باشید از دیگران فاصله بگیرید، اما انزوا تنها وضعیت را بدتر میکند. ارتباط چهره به چهره با دیگران به شما در فرآیند بهبود کمک میکند، بنابراین برای حفظ روابط خود تلاش کنید و از گذراندن زمان زیاد به تنهایی اجتناب ورزید.
نیازی نیست درباره تروما صحبت کنید. برقراری ارتباط با دیگران لازم نیست شامل صحبت درباره تروما باشد. در واقع، برای برخی افراد، این موضوع میتواند وضعیت را بدتر کند. احساس امنیت و راحتی از ارتباط و پذیرفته شدن توسط دیگران ناشی میشود.
- با دوستان قدیمی خود ارتباط دوباره برقرار کنید. اگر از روابطی که روزی برای شما مهم بودند فاصله گرفتهاید، تلاش کنید دوباره با آنها ارتباط برقرار کنید.
- به گروه پشتیبانی برای بازماندگان تروما بپیوندید. ارتباط با دیگران که با مشکلات مشابهی روبرو هستند میتواند حس انزوای شما را کاهش دهد و شنیدن نحوه مقابله دیگران میتواند برای بهبودی خودتان الهامبخش باشد.
- داوطلب شدن علاوه بر کمک به دیگران، راهی عالی برای مقابله با حس بیکفایتی است که اغلب همراه با تروما است. با کمک به دیگران، به خودتان یادآوری کنید که قدرتهایتان چیست و با قدرت، حس اختیار خود را بازپس بگیرید.
- دوستان جدید پیدا کنید. اگر به تنهایی زندگی میکنید یا دور از خانواده و دوستان هستید، مهم است که تلاش کنید و دوستان جدیدی پیدا کنید. برای ملاقات با افرادی با علایق مشابه، در یک کلاس شرکت کنید.
اگر برقراری ارتباط با دیگران دشوار است…
بسیاری از افرادی که تجربه تروما داشتهاند احساس جدا ماندگی و کنارهگیری دارند. برقراری ارتباط با دیگران برای آنها دشوار است. اگر این توصیفی از شماست، قبل از دیدار بعدی خود با یک دوست، اقداماتی وجود دارد که میتوانید انجام دهید:
ورزش یا حرکت کنید. پریدن به بالا و پایین، تکان دادن دستها و پاها، یا فقط تاب خوردن. با انجام این کارها سرتان گرم خواهد شد و برقراری ارتباط برایتان آسانتر میشود. تن صدای خود را تنظیم کنید. هرچند عجیب به نظر برسد، تنظیم تن صدا راهی عالی برای برقراری ارتباط اجتماعی است. صاف بنشینید و آوای “مممم” را تقلید کنید. تا زمانی که ارتعاش خوشایندی را در صورت خود احساس کنید، تن و حجم آن را تغییر دهید.
به اعصاب خود مسلط شوید
صرف نظر از اینکه چقدر مضطرب یا نگران هستید، همچنان باید سعی کنید تا خود را آرام نگهدارید. این کار نه تنها به کاهش اضطراب مرتبط با تروما یا روان زخم کمک میکند، بلکه احساس کنترل بیشتر را نیز به شما میبخشد.
- اگر احساس سردرگمی، گیجی یا ناراحتی میکنید، تمرین تنفس آگاهانه روش سریعی برای بازگشت آرامش شماست. تنها کافی است ۶۰ ثانیه نفس بکشید و بر بازدم خود تمرکز کنید.
- آیا دیدن، بوییدن یا چشیدن چیز خاصی میتواند شما را بلافاصله آرام کند؟ یا شاید نوازش یک حیوان یا گوش دادن به موسیقی برایتان آرام بخش باشد؟ هر فرد به ورودیهای حسی به نحوی متفاوت پاسخ میدهد، پس با تکنیکهای مختلف سریع به دنبال بهترین روشی باشید که میتواند شما را آرام کند.
- برای احساس حضور در لحظه و ثبات، روی صندلی بنشینید. پاهای خود را روی زمین قرار دهید. به دور و بر خود نگاه کنید و شش شیء که دارای رنگ قرمز یا آبی هستند انتخاب کنید.
چه زمانی باید به تراپیست مراجعه کرد؟
اگر چندین ماه گذشته و علائم ترومای شما کمتر نشدهاند، ممکن است نیاز به کمک حرفهای از یک متخصص تروما داشته باشید.
برای درمان تروما کمک بگیرید اگر شما:
- در خانه یا محل کار با مشکل عملکرد روبرو هستید.
- از ترس شدید، اضطراب یا افسردگی رنج میبرید.
- قادر به برقراری روابط نزدیک و رضایتبخش نیستید.
- از خاطرات وحشتناک، کابوس و یا فلشبک رنج می برید.
- از هر چیزی که شما را یاد تروما میاندازد، اجتناب میکنید.
- به لحاظ عاطفی بیحس و از دیگران جدا شدهاید.
- برای احساس بهتر از الکل یا مواد مخدر استفاده میکنید.
کار کردن روی تروما میتواند ترسناک، دردناک و بالقوه تروما ساز باشد، بنابراین بهتر است این کار درمانی با کمک یک متخصص با تجربه انجام شود. یافتن درمانگر مناسب ممکن است کمی زمان ببرد. بسیار مهم است که درمانگری که انتخاب میکنید تجربه درمان تروما را داشته باشد. اما کیفیت رابطه شما با درمانگرتان به همان اندازه مهم است. درمانگری را انتخاب کنید که احساس راحتی با او داشته باشید. اگر احساس امنیت، احترام یا درک نمیکنید، به دنبال درمانگر دیگری باشید.
از خود بپرسید:
- آیا احساس راحتی میکنید که مشکلات خود را با درمانگر در میان بگذارید؟
- آیا احساس میکنید که درمانگر متوجه صحبتهای شما شده است؟
- آیا نگرانیهای شما جدی گرفته شده یا کم اهمیت شمرده شدهاند؟
- آیا با مهربانی و احترام با شما برخورد شده است؟
- آیا معتقدید که میتوانید به مرور زمان به درمانگر اعتماد کنید؟
برای درمان تروما چه باید کرد؟
برای بهبود تروما یا زخمهای روان، نیاز دارید تا با احساسات و خاطرات ناخوشایندی که مدتها از آنها اجتناب کردهاید، روبرو شوید، انرژی انباشتهی «مبارزه یا گریز» را تخلیه کنید، یاد بگیرید که چگونه احساسات خود را کنترل کنید و توانایی خود برای اعتماد کردن به دیگران بازسازی کنید. درمانگر تروما ممکن است از انواع مختلفی از رویکردهای درمانی در درمان شما استفاده کند.
- درمان شناختی-رفتاری به شما کمک میکند تا افکار و احساسات خود دربارهی ترومایی که تجربه کرده اید را پردازش و ارزیابی کنید.
- EMDR (حساسیتزدایی و بازپردازش از طریق حرکات چشم) در این روش، عناصری از درمان شناختی-رفتاری را با حرکات چشم یا سایر اشکال تحریک ریتمیک که میتوانند خاطرات تروماتیک را بازسازی کنند، ترکیب میشوند.
خلاصه مطلب
در پایان، درک و درمان تروما یا روان زخم، نیازمند توجه و حساسیت بالایی است. رواندرمانی، حمایتهای اجتماعی و گاهی اوقات دارو درمانی، میتوانند در فرآیند بهبودی موثر باشند. تروما تنها به معنای آسیبهای روحی نیست، بلکه فرصتی برای رشد و توسعه فردی نیز به شمار میرود. ایجاد فضایی امن برای بیان احساسات و تجارب، میتواند کمک شایانی به فرد آسیبدیده کند. بنابراین، با درک عمیق از تروما و اتخاذ رویکردهای درمانی موثر، میتوان امیدوار بود که زخمهای روان به تدریج التیام یابند و فرد به سوی بهبودی و بازیابی قدرت پیش رود.
اگر برای درمان تروما و سایر اختلالاتی همچون درمان پنیک، درمان افسردگی و درمان اضطراب به پزشک و مشاور متخصص نیاز دارید. روانپزشکان و مشاوران کلینیک مکث از بهترین های این حوزه هستند.
